6 ਜੂਨ 84 ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚੋਂ 33 ਸਿੰਘ ਕੀਤੇ ਸੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ

ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਸਮੇਤ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕਈ ਆਗੂ ਕੀਤੇ ਸਨ ‌ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ
ਪਟਿਆਲਾ, : 5 ਤੇ 6 ਜੂਨ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਦੁੱਖ-ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਫ਼ੌਜੀ ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਜਿੱਥੇ 20 ਬੇਗੁਨਾਹ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਉੱਥੇ ਹੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚੋਂ 33 ਸਿੰਘਾਂ ਨੂੰ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਵੀ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਜਾਣਕਾਰੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁੱਖ-ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਪਈ 1984 ਦੇ ਅਟੈਕ ਸਬੰਧੀ ਇਕ ਫਾਈਲ ਵਿਚੋਂ ਮਿਲਦੀ ਹੈ ਜਿੱਥੇ ਕੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਸਿਵਲ ਲਾਈਨ  ਥਾਣੇ ਵਿਚ ਦਰਜ ਹੋਈ ਐਫਆਈਆਰ ਨੰਬਰ 178 ਮਿਤੀ 6/6/1984 ਅਧੀਨ ਧਾਰਾ 307, 353, 332, 332, ਆਈਪੀਸੀ ਅਤੇ 25, 27, 54, 55 ਆਰਮਜ਼ ਐਕਟ ਪਈ ਹੈ।

ਇਸ ਐਫਆਈਆਰ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰਸੇਵਕ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ, ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਸਮਾਣਾ ਮੰਡੀ, ਤਰਲੋਕ ਸਿੰਘ ਨੈਣ ਕਲਾਂ, ਜਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਰਹਿੰਦ, ਲੋਜਾਰ ਮਹੰਤ ਆਜ਼ਮਗੜ੍ਹ, ਅਮਰੀਕ ਸਿੰਘ ਬਸੀ ਪਠਾਣਾ, ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਬਠਿੰਡਾ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਆਲ ਇੰਡੀਆ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ (ਏਆਆਈਐਸਐਸਐਫ), ਮਨਮੋਹਨ ਸਿੰਘ ਰਾਜਪੁਰਾ, ਸੁਖਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅੱਕਾਂਵਾਲੀ(ਏਆਆਈਐਸਐਸਐਫ), ਮਾਸਟਰ ਹਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬੁਢਲਾਡਾ, ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਦੋਦੜਾ ਬੁਢਲਾਡਾ, ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਵੀਟੀ ਪਟਿਆਲਾ, ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਘੱਗਾ, ਜਸਬੀਰ ਸਿੰਘ ਬਸੀ ਪਠਾਣਾ, ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕੁੱਕੂ ਪਟਿਆਲਾ, ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ, ਰਾਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ, ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ਪਟਿਆਲਾ (ਏਆਆਈਐਸਐਸਐਫ), ਗੁਰਸੇਵ ਸਿੰਘ ਹਰਪਾਲਪੁਰ ਪਟਿਆਲਾ (ਏਆਆਈਐਸਐਸਐਫ), ਹਰਨੇਕ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ, ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਬਾਰਨ ਪਟਿਆਲਾ, ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਬਠੋਈ (ਏਆਆਈਐਸਐਸਐਫ) ਕਲਾਂ ਪੁੱਤਰ ਗੋਬਿੰਦ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ, ਜਤਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਜੇਪੀ ਪਟਿਆਲਾ (ਪੰਜਾਬੀ ਯੂਨੀਵਰਸਿਟੀ ਦਾ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ), ਬਲਦੇਵ ਸਿੰਘ ਪੁੱਤਰ ਕਰਨੈਲ ਸਿੰਘ ਪਟਿਆਲਾ, ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਖੇੜੀ ਸਮਾਣਾ,

ਰਣਬੀਰ ਸਿੰਘ ਤ੍ਰਿਪੜੀ ਪਟਿਆਲਾ, ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੇਰਾਂ ਵਾਲਾ ਗੇਟ ਪਟਿਆਲਾ, ਭੁਪਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਮਾਹਲਾ ਹੇੜੀ ਥਾਣਾ ਮੂਲੇ ਪੁਰ, ਜਸਵੰਤ ਸਿੰਘ ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ, ਇਕਬਾਲ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਕਾਲੋਨੀ ਮੁਕਤਸਰ ਆਦਿ ਵਿਅਕਤੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ। ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ
ਨੂੰ ਪਹਿਲਾਂ ਸਿਵਲ ਲਾਈਨ ਥਾਣੇ ਵਿੱਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ  ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਮਿਲਟਰੀ ਕੈਂਪ ਵਿਚ 42 ਦਿਨ ਅੱਖਾਂ ਬੰਨ੍ਹ ਕੇ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਫੇਰ 10 ਦਿਨ ਲੱਡਾ ਕੋਠੀ, 10 ਦਿਨ ਸੰਗਰੂਰ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ 10 ਮਹੀਨੇ ਨਾਭਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਤੇ 10 ਮਹੀਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਹੋਰ ਧਾਰਾਵਾਂ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਨੈਸ਼ਨਲ ਸਕਿਉਰਿਟੀ ਐਕਟ ਵੀ ਲਗਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਸਾਰੇ ਜਣੇ ਮਾਨਯੋਗ ਅਦਾਲਤ ਨੇ ਬਰੀ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਸੀ। ਇਹ ਫ਼ੌਜੀ ਹਮਲਾ ਬੜਾ ਹੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਸੀ ਜਿਸ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਗਿਆ, ਤਤਕਾਲੀ ਮੈਨੇਜਰ ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਅਨੁਸਾਰ ਜਦੋਂ ਉਸ ਨੂੰ ਤਲਾਬ ਕੋਲ ਫ਼ੌਜ ਵੱਲੋਂ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਦੇਖਿਆ ਕਿ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ

ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਪਿੱਛੇ ਕਰਕੇ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਦੇ ਕੁਝ ਆਗੂ ਸ਼ਰਧਾਲੂ ਔਰਤਾਂ ਵਿਚ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਬਾਹਰ ਕੱਢ ਲਏ ਸਨ, ਕੁਝ ਲੱਕੜਾਂ ਵਿਚ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਸਨ। ਸਾਰਿਆਂ ਨੂੰ ਸਵੇਰ ਹੁੰਦਿਆਂ ਹੀ ਥਾਣਾ ਸਿਵਲ ਲਾਈਨ ਵਿਚ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ।


ਦਰਜ ਐਫਆਈਆਰ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪਹਿਲਾ ਗੁਰਦੁਆਰੇ ਵਿਚੋਂ ਫਾਇਰਿੰਗ ਹੋਈ
6 ਜੂਨ 1984 ਨੂੰ ਥਾਣਾ ਸਿਵਲ ਲਾਈਨ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਦਰਜ ਐਫਆਈਆਰ ਨੰਬਰ 178 ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁੱਖਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਆਲੇ ਦੁਆਲੇ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਫੋਰਸਾਂ ਲੱਗੀਆਂ ਹੋਈਆਂ ਸਨ,ਕਰੀਬ 1 ਵਜੇ ਰਾਤ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁੱਖਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਵਲੋਂ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਫੋਰਸ ਪਰ ਫਾਇਰਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਗਈ, ਜਿਸ ਕਾਰਨ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਫੋਰਸ ਦੇ ਕੁਝ ਮੈਂਬਰ ਜਖਮੀ ਹੋਏ ਹਨ,ਜਿਸ ਦੇ ਉਤਰ ਵਜੋਂ ਨੀਮ ਫੌਜੀ ਫੋਰਸ ਨੇ ਵੀ ਫਾਇਰਿੰਗ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਜਿਸ ਤੋਂ ਸ਼ੁਰਤ ਜੁਰਮ 307/332/333/353/ ਅਤੇ ਆਰਮਜ ਐਕਟ ਚ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ।

ਜੂਨ 84 : ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ 20 ਬੇਗੁਨਾਹ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਹੋਏ ਸੀ ਸ਼ਹੀਦ

ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਹੁਣ ਤੱਕ ਛੁਪਾ ਕੇ ਰੱਖੀ ਲਿਸਟ ਅਨੁਸਾਰ 100 ਸਾਲ ਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ

ਫੌਜ ਗਹਿਣੇ, ਨਕਦੀ,ਘੜੀਆਂ, ਲਾਇਸੰਸੀ ਅਸਲਾ ਵੀ ਲੈ ਗਈ ਸੀ
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ
ਪਟਿਆਲਾ, : 6 ਜੂਨ 1984 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸ੍ਰੀ ਦੁੱਖ-ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਪਟਿਆਲਾ ਉੱਤੇ ਹੋਏ ਫ਼ੌਜੀ ਹਮਲੇ ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ 20 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕ 100 ਸਾਲ ਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਵੀ ਸੀ ਤੇ ਸੱਤ ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਅਣਪਛਾਤੇ ਹੀ ਬਡੂੰਗਰ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿਚ ਦਾਹ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। 9 ਜਣੇ ਗੋਲੀਆਂ ਲੱਗਣ ਕਾਰਨ ਗੰਭੀਰ ਰੂਪ ਵਿੱਚ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ 2 ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਦਮ ਤੋੜ ਗਏ ਸਨ। ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਿੰਘਾਂ, ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਤੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਅਜੇ ਤੱਕ ਕਿਤੇ ਵੀ ਨਸ਼ਰ ਨਹੀਂ ਹੋਈ, ਨਾ ਹੀ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵੱਲੋਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਿਸਟ ਕਿਤੇ ਦੀਵਾਰ ਉੱਤੇ ਹੀ ਅੰਕਿਤ ਕੀਤੀ ਹੈ।
  

 ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧਕ ਕਮੇਟੀ ਕੋਲ ਮੌਜੂਦ ਫਾਈਲ ਵਿਚੋਂ ਲਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ 6 ਜੂਨ 1984 ਦੀ ਰਾਤ 12.55 ਵਜੇ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਚਿਤਾਵਨੀ ਦੇ ਭਾਰਤੀ ਫ਼ੌਜ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੇ ਹਮਲੇ ਵਿਚ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 100 ਸਾਲ ਦਾ ਬਜ਼ੁਰਗ ਫ਼ੌਜ ਦੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦ ਕਿ 85 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦੀ ਬੀਬੀ ਪੂਰਨ ਕੌਰ ਵਾਸੀ ਪਿੰਡ ਮੁਰਾਦਪੁਰ ਤਹਿਸੀਲ ਤਰਨਤਾਰਨ, ਤੇਜਾ ਸਿੰਘ (45) ਕਾਜ਼ੀ ਕੋਟ ਤਰਨਤਾਰਨ, ਜੋਗਿੰਦਰ ਸਿੰਘ (70) ਤ੍ਰਿਪੜੀ ਪਟਿਆਲਾ, ਅਮਰ ਸਿੰਘ (70) ਮਾਣੋਕੇ ਜਗਰਾਉਂ, ਜਸਦੇਵ ਸਿੰਘ ਸਪੁੱਤਰ ਬੀਡੀਓ (21) ਸਰਹਿੰਦ, ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ (28) ਗੰਗਾਨਗਰ, ਰਾਮ ਸਰੂਪ (25) ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਕਿਲਾ ਹਕੀਮਾਂ ਸੰਗਰੂਰ, ਗੁਰਬਖ਼ਸ਼ ਸਿੰਘ (70) ਗੱਡੀਆਂ ਚੱਕ ਜਲੰਧਰ, ਇੰਦਰ ਕੌਰ (60) ਦਾਨੀ ਪੁਰ ਸਮਾਣਾ ਪਟਿਆਲਾ, ਤੀਰਥ ਸਿੰਘ (50) ਲਾਲ ਬਾਗ਼ ਪਟਿਆਲਾ, ਬੰਸੋ (55) ਅਰਬਨ ਅਸਟੇਟ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 7 ਸਿੰਘ ਤੇ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਅਣਪਛਾਤੇ ਹੀ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਲਿਸਟ ਅਨੁਸਾਰ ਦੋ ਸਿੰਘ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਾਵਾਲਾ ਗੇਟ ਪਟਿਆਲਾ ਅਤੇ ਇੰਦਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਪਤਾ ਨਾਮਾਲੂਮ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਜਾਕੇ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ 7 ਵਿਅਕਤੀ ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਬਚਨ ਸਿੰਘ ਮੱਠੀ ਸਰਹਿੰਦ, ਮੱਲ ਸਿੰਘ ਰਣਵਾਂ ਸਮਰਾਲਾ, ਨਿਧਾਨ ਸਿੰਘ ਚਮੇਲੀ ਨਾਭਾ ਪਟਿਆਲਾ, ਬਚਿੱਤਰ ਸਿੰਘ ਗੋਧਪੁਰ ਹੁਸ਼ਿਆਰਪੁਰ, ਪ੍ਰਤਾਪ ਸਿੰਘ ਸਮਾਣਾ, ਗੂੰਗਾ ਤੁਲਸੀ ਬਹਿਰੂ ਦੇਵੀਗੜ੍ਹ ਪਟਿਆਲਾ, ਮਹਿੰਦਰ ਕੌਰ

ਸਰਹਿੰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਹਨ। ਹਮਲੇ ਸਮੇਂ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁੱਖ-ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਰਹੇ ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਵੱਲੋਂ ਹਮਲੇ ਦੀ ਤਿਆਰ ਕੀਤੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਕੀਤੇ ਅਟੈਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਨੇ ਨਾਲ ਲਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਿਖਾਈਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿੱਚ ਇਕ ਮੰਗਤਾ, ਇਕ ਸੂਰਮਾ ਤਿੰਨ ਬੁੱਢੀਆਂ ਔਰਤਾਂ ਦੀਆ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੇਖੀਆਂ, ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਤਤਕਾਲੀ ਮੈਨੇਜਰ ਨੇ ਕਈ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਕੀਤੀ ਪਰ ਕਈ ਸਾਰੀਆਂ ਅਣਪਛਾਤੀਆਂ ਹੀ ਸਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਫ਼ੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਸਵੇਰੇ ਪੰਜ ਵਜੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਪਾਠ, ਕੀਰਤਨ ਕਰਨ ਲਈ ਇਜਾਜ਼ਤ ਦਿੱਤੀ। ਦੂਜੇ ਦਿਨ ਹੀ ਮ੍ਰਿਤਕ ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦਾ ਪੋਸਟ ਮਾਰਟਮ ਕਰਕੇ ਬਡੂੰਗਰ ਦੇ ਸ਼ਮਸ਼ਾਨਘਾਟ ਵਿਚ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ। ਯੂਨਾਈਟਿਡ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਆਗੂ ਗੁਰਦੀਪ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ ਕਿ 6 ਜੂਨ ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁਖ‌ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਸਿੰਘਾਂ ਤੇ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਦੇ ਨਾਮ ਦੀ ਲਿਸਟ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਇਕ ਬੋਰਡ ਤੇ ਲਗਾਉਣੀ ਜ਼ਰੂਰੀ ਹੈ।

ਜੇ ਬਾਬਾ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਗੋਲੀ ਨਾ ਚਲਾਉਂਦਾ ਤਾਂ ਐਡਾ ਵੱਡਾ ਹਮਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਸੀ : ਮੈਨੇਜਰ
ਤਤਕਾਲੀ ਮੈਨੇਜਰ ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸਾਹਿਬ ਕੋਲ ਬਜ਼ੁਰਗ ਰਤਨ ਸਿੰਘ ਨੇ ਆਪਣੀ ਬੰਦੂਕ ਵਿਚੋਂ

ਗੋਲੀ ਚਲਾ ਦਿੱਤੀ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਸੱਕ ਹੋ‌ਇਆ ਕਿ ਅੰਦਰ ਅਸਲਾ ਹੈ, ਮੈਨੇਜਰ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਨੇ ਵੀ ਮੈਨੂੰ ਆਖੀ ਕਿ 3 ਜੂਨ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਤਿੰਨ ਜਣੇ ਮਾਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ,ਜਿਸ  ਕਰਕੇ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਪੂਰਾ ਸੱਕ ਸੀ ਕਿ ਅੰਦਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਹਨ, ਜੋ ਗੋਲੀ ਚਲਣ ਕਰਕੇ ਪੱਕਾ ਹੋਗਿਆ, ਇਸ  ਕਰਕੇ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ ਤਾਂ 20 ਵਿਅਕਤੀਆਂ ਦੀ ਮੌਤ ਹੋ ਗਈ ਤੇ 7 ਜ਼ਖ਼ਮੀ ਹੋ ਗਏ ਸਨ।

ਫੌਜ ਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ 3 ਜੂਨ ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਜਣੇ ਕਤਲ ਹੋਏ ਸਨ
ਤਤਕਾਲੀ ਮੈਨੇਜਰ ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਅਤੇ ਤਤਕਾਲੀ ਅਕਾਉਂਟੈਂਟ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕਹਿਣਾ ਹੈ ਕਿ 3 ਜੂਨ ਨੂੰ ਗੁਰੁਦਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਸਰਾਂ ਵਿਚ ਤਿੰਨ ਬੰਦੇ ਮਾਰ ਕੇ ਸਰਹਿੰਦ ਰੋਡ ਵਾਲੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ ਜੋ ਤਾਰਾਂ ਤੇ ਟੰਗੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਸ ਵਾਰਦਾਤ ਦਾ ਖੁਫੀਆ ਏਜੰਸੀਆ ਨੇ ਸਾਰਾ ਵੇਰਵਾ ਸਰਕਾਰ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਮਿਲਟਰੀ ਹਮਲੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਕਰ ਰਹੇ ਸਿੱਖ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸਾਨੂੰ ਇਹ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਸੀ ਕਿ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਅੰਦਰ ਅੱਤਵਾਦੀ ਛੁਪੇ ਹਨ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਅਸੀਂ ਇਹ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਗੁਪਤ ਰੱਖਿਆ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਬੇਗੁਨਾਹ ਹੀ ਮਾਰੇ ਗਏ ਹਨ। ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਸ਼ੇਰਗਿੱਲ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਪੰਚਨਾਮਾ ਬਣਾਇਆ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਕੋਲੋਂ ਜਬਰਦਸਤੀ ਦਸਤਖਤ ਕਰਾਏ ਗਏ ਸਨ, ਉਸ ਵਿਚ ਮੈਂ ਦੋ ਲਾਈਨਾ ਹੀ ਪੜ੍ਹ ਸਕਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਮੇਰੇ ਵਲੋਂ ਸਨ, ਹੂਬਹੂ ਤਾਂ ਯਾਦ ਨਹੀਂ ਪਰ ਅੰਦਾਜਨ ਇਹ ਲਾਈਨਾਂ ਸਨ ‘ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਅਤਵਾਦੀ ਹੋਣ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਸੀ ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਮੈਂ ਪੁਲੀਸ ਨੂੰ ਇਤਲਾਹ ਕੀਤੀ ਗਈ ਤਾਂ ਹੀ ਪੁਲੀਸ ਨੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਤੇ ਹਮਲਾ ਕੀਤਾ’


ਗਹਿਣੇ ਤੇ ਰੁਪਏ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈ ਗਈ ਸੀ ਫ਼ੌਜ
ਜੂਨ 84 ਦੇ ਹਮਲੇ ਦੀ ਬਣੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਨੁਸਾਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਕਮਰਿਆਂ ਵਿਚ ਫ਼ੌਜ ਵੱਲੋਂ ਲਈ ਤਲਾਸ਼ੀ ਦੌਰਾਨ ਗਹਿਣੇ ਨਕਦੀ ਤੇ

ਘੜੀਆਂ ਆਦਿ ਜੋ ਵੀ ਹੱਥ ਲੱਗਾ ਉਹ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈ ਗਏ ਜਿਸ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨੇ ਵਿਚੋਂ 2118 ਰੁਪਏ,  ਸਟਾਫ਼ ਕੁਆਟਰਾਂ ਵਿਚੋਂ 16813 ਰੁਪਏ, 31 ਘੜੀਆਂ, 1 ਟਾਈਮ ਪੀਸ, 3 ਟੇਪ ਰਿਕਾਰਡ,5 ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ, 15 ਤੋਲੇ ਗਹਿਣੇ ਸੋਨਾ, 8 ਤੋਲੇ ਗਹਿਣੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਮੌਜੂਦ ਸਨ। ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਚਿੱਠੀਆਂ ਪੱਤਰ ਲਿਖ ਕੇ ਫੌਜ ਵਲੋਂ ਲਿਜਾਇਆਗਿਆ ਸਮਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁਖਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੈਨੇਜਰ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਮੰਗਦੇ ਰਹੇ ਪਰ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ।

ਟੌਹੜਾ ਸਮੇਤ ਕਈਆਂ ਦਾ ਲਾਇਸੰਸੀ ਅਸਲਾ ਵੀ ਫ਼ੌਜ ਲੈ ਗਈ ਸੀ ਚੁੱਕ ਕੇ
ਹਮਲੇ ਦੌਰਾਨ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਕੁਆਟਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਵੀ ਲਾਇਸੰਸੀ ਅਸਲਾ ਫ਼ੌਜ ਨੂੰ ਮਿਲਿਆ ਲਾਇਸੈਸਾਂ ਸਮੇਤ ਨਾਲ ਹੀ ਲੈ ਗਈ, ਇਸ ਸਬੰਧੀ 24-10-84 ਨੂੰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ  ਮੈਨੇਜਰ ਭਾਨ ਸਿੰਘ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਬਰਨਾਲਾ ਤੇ ਰਾਜਪਾਲ ਨੂੰ ਲਿਖੇ ਪੱਤਰਾਂ ਵਿਚ ਸਪਸ਼ਟ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਿਸ ਵਿਚ ਲਿਖਿਆ ਹੈ ਕਿ ਜੋ 5-6 ਜੂਨ 1984 ਦੀ ਰਾਤ ਨੂੰ ਫ਼ੌਜ ਲਾਇਸੰਸ ਸਮੇਤ ਅਸਲਾ ਲੈ ਗਈ ਸੀ ਵਾਰ ਵਾਰ ਲਿਖਤੀ ਬੇਨਤੀਆਂ ਕਰਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਵਾਪਸ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਇਹ ਅਸਲਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਗੁਰਚਰਨ ਸਿੰਘ ਟੌਹੜਾ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਮੈਨੇਜਰ, ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ

ਅਕਾਊਂਟੈਂਟ, ਕਰਤਾਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ਜ਼ਾਨਚੀ, ਧੌਲ਼ਾ ਸਿੰਘ ਹੌਲਦਾਰ, ਬਲਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਕਲਰਕ,ਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸੇਵਾਦਾਰ, ਜੋਰਾ ਸਿੰਘ ਸੇਵਾਦਾਰ, ਸੇਵਾ ਸਿੰਘ, ਮੱਘਰ ਸਿੰਘ, ਧੰਨਾ ਸਿੰਘ ਦਾ ਹੈ, ਇਹ ਅਸਲਾ ਲੈਣ ਲਈ ਵਾਰ ਵਾਰ ਬੇਨਤੀਆਂ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਕਮੇਟੀ ਵੀ ਚੁੱਪ ਹੈ। ਤਤਕਾਲੀ ਅਕਾਉਂਟੈਂਟ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦਸਿਆ ਕਿ ਮੈਂ ਅਦਾਲਤ ਵਿਚ ਕੇਸ ਲੜ ਕੇ ਆਪਣਾ ਅਸਲਾ ਵਾਪਸ ਲਿਆ ਸੀ, ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਹੋਰਾਂ ਨੇ ਵੀ ਕੇਸ ਲੜੇ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਐਸਐਸਪੀ ਪਟਿਆਲਾ ਨੁੰ ਪਾਏ ਪੱਤਰਾ ਦਾ ਜਵਾਬ 10/9/84 ਨੂੰ ਪੱਤਰ ਨੰਬਰ 29847 ਤਹਿਤ ਆਇਆ ਜਿਸ ਵਿਚ ਐਸਐਸਪੀ ਪਟਿਆਲਾ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਕਿ ਜੋ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁਖਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚੋਂ ਅਸਲਾ ਲਿਜਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਉਹ ਮਿਲਟਰੀ ਕੋਲ ਹੈ। ਜੋ ਅਦਾਲਤੀ ਕੇਸਾਂ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਮੁਕੰਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਹੀ ਵਾਪਸ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇਗਾ।

ਜੂਨ ਚੌਰਾਸੀ ਦੀ ਕਹਿਰ ਭਰੀ ਰਾਤ - ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਪਟਿਆਲਾ 'ਚ ਸਾਰੇ ਹੀ ਬੇਗੁਨਾਹ ਮਾਰੇ ਸਨ ਫ਼ੌਜ ਨੇ

ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ -81460 01100

 ਇਕ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਨੇਤਰਹੀਣ, ਮੰਗਤੇ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ 14 ਮਰਦ ਬੇਗੁਨਾਹ ਸ਼ਹਿਦ ਹੋਏ

ਤੱਤਕਾਲੀ ਮੈਨੇਜਰ ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਨੇ ਦਸੀ ਸਾਰੀ ਅੱਖਾਂ ਦੇਖੀ ਦਰਦਭਰੀ ਕਹਾਣੀ

ਸਿੱਖਾਂ 'ਤੇ ਕਹਿਰਵਾਨ ਹੋਈ ਜੂਨ ਚੁਰਾਸੀ ਵਿਚ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ 'ਤੇ ਹੋਏ ਫ਼ੌਜੀ ਹਮਲੇ ਵਿਚ 17 ਬੇਗੁਨਾਹ ਸ਼ਹਿਦ ਹੋਏ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਇਕ 100 ਸਾਲਾ ਬਜ਼ੁਰਗ, ਮੰਗਤਾ ਤੇ ਨੇਤਰਹੀਣ ਸਮੇਤ ਤਿੰਨ ਔਰਤਾਂ 14 ਮਰਦ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ। ਇਹ ਦਰਦ ਭਰੇ ਇਤਿਹਾਸ ਦੇ ਵਰਕੇ ਫਰੋਲਦਾ ਤੱਥ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਤਤਕਾਲੀ ਮੈਨੇਜਰ ਸ. ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦੁਆਰਾ ਪ੍ਰਗਟ ਹੋਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ. ਗਿੱਲ ਹੀ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਹੋਏ ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲਾਸ਼ਾਂ ਦੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਹਮਲੇ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਦਾਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਚੌਧਰੀ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਅਫ਼ਸੋਸ਼ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ 'ਮੈਂ ਅੱਜ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦੋ ਪਾਠ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਕਿ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਕੋਈ ਬੇਕਸੂਰ ਬੰਦਾ ਨਾ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ਼ ਸਾਰੇ ਹੀ ਬੇਗੁਨਾਹ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੱਝ ਹੋਇਆ ਉਹ ਜਿੰਦਾ ਬਚ ਗਏ'।

ਜੂਨ 1984 ਵੇਲੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਮੈਨੇਜਰ ਸ. ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ 2 ਜੂਨ ਦੀ ਰਾਤ ਸ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਵਾਪਰੀ ਘਟਨਾ ਅਗਲੇ ਖ਼ਤਰੇ ਦਾ ਅਲਾਰਮ ਬਜਾ ਗਈ ਸੀ ਜਦੋਂ ਦੋ ਜਣੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਮਾਰ ਕੇ ਸਰਹਿੰਦ ਰੋਡ ਤੇ ਸੁੱਟ ਦਿੱਤੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸੁਖਵੰਤ ਸਿੰਘ ਅੱਕਾਂਵਾਲੀ ਨੇ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕਰਕੇ ਮਾਰਿਆ ਸੀ ਇਹ ਸ਼ਾਇਦ ਅੱਤਵਾਦੀਆਂ ਦੀ ਆਪਸੀ ਗੁੱਟਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਨਤੀਜਾ ਸੀ। ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਸਹਿਮ ਸੀ ਕਿਤੇ ਵੀਰ ਤੇ ਕਿਤੇ ਭਗਤੀ ਰਸ ਦੀਆਂ ਗੱਲਾਂ ਹੋ ਰਹੀਆਂ ਸਨ, ਮੈਂ ਦੋ ਸਿੰਘਾਂ ਦੀ ਸ਼ਹੀਦੀ ਬਾਰੇ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਨਲੀਨੀ, ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਸਿਉਣਾ, ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ, ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਚੰਦੂਮਾਜਰਾ ਦੇ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਪ੍ਰੈੱਸ ਨੋਟ ਜਾਰੀ ਕੀਤਾ ਸੀ ਪਰ ਕਰਫ਼ਿਊ ਲੱਗਣ ਕਰਕੇ ਖ਼ਬਰ ਨਹੀਂ ਲੱਗੀ, 3 ਜੂਨ ਨੂੰ ਹੀ ਸਵੇਰੇ ਸੀ. ਆਰ. ਪੀ. ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਲੱਗ ਗਈ ਸੀ, ਕਰਫ਼ਿਊ ਕਰਕੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਕ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੋਈ ਵੱਖਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਡਰ ਵੀ ਸੀ ਪਰ ਸ਼ਾਂਤ ਸੀ। ਹੁਣ ਫ਼ੌਜ ਵੀ ਆ ਗਈ ਸੀ ਗੁਰੂ ਘਰ ਤੋਂ ਪਿਛਲਾ ਪਾਸਾ ਫ਼ੌਜ ਹਵਾਲੇ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਫ਼ੌਜ ਵਾਟਰ ਟੈਂਕ ਤੇ ਵੀ ਚੜ ਗਈ ਸੀ, ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿਛਲੇ ਪਾਸੇ ਖ਼ਾਲਸਾ ਕਾਲਜ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਲੰਗਰ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਬਾਹਰ ਫਿਰਦੇ 10-15 ਮੰਗਤੇ ਵੀ ਅੰਦਰ ਹੀ ਬੁਲਾ ਲਏ ਸਨ ਤਾਂ ਕਿ ਭੁੱਖੇ ਨਾ ਰਹਿ ਜਾਣ, 5-6 ਜੂਨ ਦੀ ਰਾਤ ਕਹਿਰ ਭਰੀ ਸੀ, ਮੈਂ (ਅਜਾਇਬ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ) ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਸੁਰਿੰਦਰ ਕੌਰ, ਮੇਰਾ 5 ਕੁ ਸਾਲ ਦਾ ਬੇਟਾ ਸੁਖਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ, ਸਟੋਰ ਕੀਪਰ ਜਗਜੀਤ ਸਿੰਘ ਧੂਰੀ, ਕਲਰਕ ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅੰਦਰ ਹੀ ਸਾਂ, ਰਾਤ ਦੇ 12 ਵਜੇ 40 ਮਿੰਟ ਹੋਏ ਕਿ ਗੋਲੀਆਂ ਦੀ ਕੜ-ਕੜ ਦੀ ਆਵਾਜ਼ ਕੰਨ ਪਾੜ ਰਹੀ ਸੀ, ਫ਼ੌਜ ਨੇ ਸਰਹਿੰਦ ਰੋਡ ਵਾਲਾ ਗੇਟ ਤੋੜ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਸਾਡੀ ਜਾਨ ਮੁੱਠੀ ਵਿਚ ਆ ਗਈ, ਮੇਰੀ ਪਤਨੀ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਚੌਪਈ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਪਾਠ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਸ ਸਮੇਂ ਪਾਠ ਦਾ ਕਰਨ ਲਈ ਮਨ ਦਾ ਜਾਣਾ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਦੀ ਹੀ ਕਿਰਪਾ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।       
    15-20 ਮਿੰਟ ਗੋਲੀ ਚਲੀ, ਥੋੜ੍ਹੀ ਦੇਰ ਗੋਲੀ ਚੱਲਣੀ ਬੰਦ ਹੋਈ, ਗੋਲੀ ਫੇਰ ਚੱਲੀ, 10-15 ਮਿੰਟ ਗੋਲੀ ਫੇਰ ਚਲੀ, ਪਰ ਫੇਰ ਗੋਲੀ ਚੱਲਣੀ ਬੰਦ ਹੋ ਗਈ, ਸਾਡੇ ਗੇਟ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆਵਾਜ਼ ਆਈ, ਸਾਨੂੰ ਇੰਜ ਲੱਗਾ ਜਿਵੇਂ ਬੱਸ ਮੌਤ ਇਹ ਨੇੜੇ ਹੀ ਖੜੀ ਹੈ, ਗੋਲੀ ਹੁਣ ਲੱਗੀ ਕਿ ਲੱਗੀ, ਕੋਈ ਚਾਰਾ ਨਹੀਂ ਸੀ ਅਸੀਂ ਬਾਹਰ ਆ ਗਏ, ਬਾਹਰ ਕੁੱਝ ਫ਼ੌਜੀ ਖੜੇ ਸਨ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਸਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਮੂਹਰੇ ਲਾਕੇ ਲੈ ਗਏ, ਅੱਗੇ ਸਰਾਂ ਦੇ ਪਿੱਪਲ ਕੋਲ ਮੰਗਤਾ ਪਿਆ ਸੀ, ਸਾਨੂੰ 19 ਨੰਬਰ ਕਮਰੇ ਵਿਚ ਲੈ ਗਏ,'ਵੋਟ ਕਮਰਾ ਬਤਾਓ ਜਿਸਕਾ ਦਰਵਾਜ਼ਾ ਨਹੀਂ ਹੈ' ਫ਼ੌਜੀਆਂ ਦੀ ਗੱਲ ਸਾਨੂੰ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ ਪਰ ਇਹ ਸਮਝ ਆਇਆ ਬੱਸ, ਪਰ ਅਜਿਹਾ ਕਮਰਾ ਤਾਂ ਗੁਰੂ ਘਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਹੈ ਨਹੀਂ ਸੀ। ਸਰਾਂ ਦਾ ਗੋਲੀਆਂ ਲੱਗਣ ਕਰਕੇ ਬੁਰਾ ਹਾਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਬਾਹਰੋਂ ਇਕ ਸਰਦਾਰ ਫ਼ੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਮੇਰਾ ਨਾਂ ਲਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਕੜਕਵੀਂ ਆਵਾਜ਼ ਵਿਚ ਪੁੱਛਿਆ 'ਬਾਂਦਰ (ਅੱਤਵਾਦੀ) ਕਿਥੇ ਨੇ' ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਕਿ 'ਉਹ ਤਾਂ ਨਿਕਲ ਗਏ ਨੇ'। ਅਫ਼ਸਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਕਿਹਾ ਉੱਪਰ ਦੇਖ, ਮੈਂ ਉੱਪਰ ਦੇਖਿਆ ਤਾਂ ਉੱਪਰ ਛੱਤਾਂ ਤੇ ਮਿਲਟਰੀ ਬਹੁਤ ਜ਼ਿਆਦਾ ਖੜੀ ਸੀ। ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ 'ਇਸ ਘੇਰੇ ਵਿਚੋਂ ਕੋਈ ਬਚ ਕੇ ਕੌਣ ਨਿਕਲ ਸਕਦਾ ਹੈ'
   

ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਲੈ ਜਾਇਆ ਗਿਆ, ਸਰਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਇਕ ਡੈਡ ਬਾਡੀ ਯੂ ਪੀ ਦੇ ਆਰਜ਼ੀ ਸੇਵਾਦਾਰ ਸ਼ਾਗਰ ਦੀ ਮੈਂ ਪਛਾਣ ਲਈ, ਸ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਫੇਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਇੱਥੇ ਇਕ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੀ ਸਰਦਾਰਨੀ ਆਇਆ ਕਰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਪਾਏ ਹੁੰਦੇ ਸਨ ਪਰ ਹੁਣ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਬਿਨਾਂ ਕਿਸੇ ਗਹਿਣੇ ਗੱਟੇ ਤੋਂ ਪਈ ਸੀ, ਇੱਥੇ 14 ਲਾਸ਼ਾਂ ਪਈਆਂ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਮੈਂ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੀ ਸਰਦਾਰਨੀ, ਸ਼ੁਰਮਾ ਸਿੰਘ, ਇਕ ਨਿਹੰਗ ਸਿੰਘ ਤੇ ਇਕ ਮੰਗਤਾ ਤੇ ਇਕ ਅੰਨ੍ਹੇ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਪਹਿਚਾਣ ਲਈ ਸੀ, ਅੰਨ੍ਹਾ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਸਾਹਮਣੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਡਾ. ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਦਾ ਕੁੜਮ ਸੀ। ਸ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਸਭ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਫਾਇਰਿੰਗ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਇੱਥੇ ਹੀ ਅੱਤਵਾਦੀ ਛੁਪੇ ਹੋਏ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਦੋ ਜੂਨ ਨੂੰ ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਦੋ ਨੌਜਵਾਨ ਤਸ਼ੱਦਦ ਕਰਕੇ ਮਾਰੇ ਗਏ ਸਨ, ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮੈਨੂੰ ਦਫਤਰ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਕੁੱਝ ਭਾਨ ਖਿੱਲਰੀ ਪਈ ਸੀ, ਬਾਹਰ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਐੱਸ ਐੱਸ ਪੀ ਐਨ ਪੀ ਐੱਸ ਔਲਖ ਵੀ ਖੜੇ ਸਨ, ਮੇਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਪੁੱਛਣਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਕੁੱਝ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਇੱਥੇ ਮਿਲਟਰੀ ਦਾ ਰਾਜ ਹੈ, ਫੇਰ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਲੈ ਗਏ ਉੱਥੇ ਪੌੜੀਆਂ ਤੇ ਹੀ ਬਾਬਾ ਰਤਨ ਸਿੰਘ 95-100 ਸਾਲ ਦੀ ਉਮਰ ਦਾ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ (ਸਿਰਫ਼ ਇਸ ਬਜ਼ੁਰਗ ਨੇ ਹੀ ਗੋਲੀ ਚਲਾਈ ਸੀ ਫ਼ੌਜ ਤੇ), ਕਿੱਲਾ ਬਖੂਹਾ ਨੇੜੇ ਧੂਰੀ ਦਾ 40 ਕੁ ਸਾਲ ਦਾ ਜੇਲ੍ਹ ਵਾਰਡਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਘੱਟ ਵਾਲਾ, ਸਰਹਿੰਦ ਦੇ ਬੀਡੀਓ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਦਾ 21 ਕੁ ਸਾਲ ਦਾ ਮੁੰਡਾ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਆਦਿ ਦੀਆਂ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪਈਆਂ ਸਨ, ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਮੈਨੂੰ ਬਾਹਰ ਜਾਣ ਲਈ ਕਹਿ ਰਿਹਾ ਸੀ ਪਰ ਕਰਫ਼ਿਊ ਲੱਗਣ ਕਰਕੇ ਉਹ ਬਾਹਰ ਨਾ ਜਾਕੇ ਵਾਹਿਗੁਰੂ ਕੋਲ ਚਲਾ ਗਿਆ ਸੀ।
    ਇਹ ਲਾਸ਼ਾਂ ਪਹਿਚਾਣ ਕੇ ਜਦੋਂ ਬਾਹਰ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਬਲਬੀਰ ਸਿੰਘ ਸਵੀਟੀ ਤੇ ਇਕ ਹੋਰ ਮੁੰਡਾ ਰਸਿਆਂ ਨਾਲ ਬੰਨ੍ਹਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਫੇਰ ਕਾਰਨਰ ਤੇ ਗਏ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਤਤਕਾਲੀ ਸੀ. ਮੀਤ. ਪ੍ਰਧਾਨ ਸਿੱਖ ਸਟੂਡੈਂਟਸ, ਸੁਖਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਅੱਕਾਂਵਾਲੀ, ਨਛੱਤਰ ਸਿੰਘ ਦੋਦੜਾ ਸਨ, ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ਬੈਠੇ ਸਨ, ਇੱਥੇ ਅੱਕਾਵਾਲੀ ਨੂੰ ਪੁਲਸ ਕੁੱਟ ਰਹੀ ਸੀ ਉਹ ਪੁਲਸ ਨੂੰ ਗਾਲ੍ਹਾਂ ਕੱਢ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉੱਥੇ ਆਏ ਫ਼ੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਚੌਧਰੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਸ ਨੂੰ ਕਿਉਂ ਕੁੱਟਿਆ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਉਸ ਕੋਲੋਂ ਸਟੇਨ ਗੰਨ ਮਿਲੀ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਖ਼ਰਾਬ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਕੁੱਟਣਾ ਬੰਦ ਕੀਤਾ ਗਿਆ, ਮੈਨੂੰ ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਨਣ ਲਈ ਕਿਹਾ, ਜੋ ਕਿ ਉੱਥੇ ਹੀ ਬੈਠਾ ਸੀ ਉਸ ਦੇ ਘੁੰਗਰਾਲੇ ਵਾਲ ਖਿੱਲਰੇ ਸਨ, ਇੱਥੇ ਕਈ ਹੋਰ ਬੰਦੇ ਔਰਤਾਂ ਵਾਂਗ ਵਾਲ ਖਿਲਾਰ ਕੇ ਛੁਪੇ ਬੈਠੇ ਸਨ। 4 ਕੁ ਵਜੇ ਦਾ ਸਮਾਂ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ, ਸਰੋਵਰ ਦੀ ਪ੍ਰਕਰਮਾ ਤੇ 50 ਕੁ ਸਿੰਘ ਤੇ 40 ਕੁ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਸਹਿਮ ਵਿਚ ਬੈਠੇ ਸਨ। ਪਰ ਦੇਖਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੈਂ ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਹਿਚਾਣਿਆ। ਇਕ ਹੋਰ ਹੱਥ ਬੰਨੇ ਵਾਲਾ ਬੰਦਾ ਰਣਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸਮਾਣਾ ਆ ਗਿਆ, ਉਸ ਨੇ ਹੀ ਕਹੇ ਅਨੁਸਾਰ ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਤੇ ਦੋ ਹੋਰਾਂ ਨੂੰ ਪਹਿਚਾਣ ਲਿਆ, ਫ਼ੌਜੀ ਅਫ਼ਸਰ ਵਾਇਰਲੈੱਸ ਵਿਚ ਕਿਸੇ ਹੋਰ ਅਫ਼ਸਰ ਨੂੰ ਉੱਚੀ ਉੱਚੀ ਸੁਨੇਹਾ ਦੇ ਰਹੇ ਸਨ ਕਿ ਹਰਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਜਿੰਦਾ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤਾਰ ਕਰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਮਿਸ਼ਨ ਸਫਲ ਹੋਇਆ। ਕਰਨਲ ਜੀ ਕੇ ਕਥੂਰੀਆ ਨੂੰ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਹਦਾਇਤਾਂ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਸਨ।
   

ਸਵੇਰੇ 5 ਕੁ ਵਜੇ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਚੌਧਰੀ ਹਰਪਾਲ ਸਿੰਘ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦਾ ਸਵੇਰ ਦਾ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਪੁੱਛਿਆ, ਮੈਂ 2 ਵਜੇ ਤੋਂ ਗੁਰੂ ਘਰ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਸਾਰੀ ਕਾਰਵਾਈ ਬਾਰੇ ਦੱਸਿਆ ਪਰ ਹੁਣ ਤਾਂ 5 ਵੱਜ ਗਏ ਸਨ। ਤਾਂ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕੋਈ ਗੱਲ ਨਹੀਂ, ਤੁਸੀਂ ਹੈੱਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਕੋਲ ਜਾਵੋ ਤੇ ਗੁਰੂ ਘਰ ਦੀ ਮਰਿਆਦਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰੋ। ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੁੱਝ ਫ਼ੌਜੀ ਭੇਜੇ ਗਏ, ਕੁਆਟਰਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਸਾਈਕਲ ਸਟੈਂਡ ਵਿਚ ਜਦੋਂ ਮੈਨੂੰ ਲੈਕੇ ਗਏ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਸਾਰਿਆਂ ਦੇ ਹੱਥ ਬੰਨੇ ਸਨ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਹੈੱਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਗੁਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਉੱਥੇ ਸੀ ਆਰ ਪੀ ਦੇ ਐੱਸ ਪੀ ਖੜੇ ਸਨ ਤੇ ਥਾਣਾ ਸਿਵਲ ਲਾਇਨ ਦਾ ਇੰਸਪੈਕਟਰ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਵੀ ਉੱਥੇ ਹੀ ਸੀ। ਉੱਥੋਂ ਹੈੱਡ ਗ੍ਰੰਥੀ ਖੋਹਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ, ਉੱਥੇ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਲਾਇਸੰਸੀ ਅਸਲੇ ਸਮੇਤ ਕੁੱਝ ਅਸਲਾ ਵੀ ਪਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਅਸੀਂ ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਾਹਰ ਆਏ ਤਾਂ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ 'ਮੈਂ ਅੱਜ ਸੁਖਮਨੀ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਦੋ ਪਾਠ ਕੀਤੇ ਸਨ, ਕਿ ਮੇਰੇ ਹੱਥੋਂ ਕੋਈ ਬੇਕਸੂਰ ਬੰਦਾ ਨਾ ਮਰ ਜਾਵੇ, ਪਰ ਅਫ਼ਸੋਸ ਸਾਰੇ ਹੀ ਬੇਗੁਨਾਹ ਮਾਰੇ ਗਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਪਿੱਛੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੁੱਝ ਹੋਇਆ ਉਹ ਜਿੰਦਾ ਬਚ ਗਏ' ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਦੋ ਮੁੰਡੇ 2 ਜੂਨ ਨੂੰ ਮਾਰ ਕੇ ਬਾਹਰ ਸੁੱਟੇ ਸਨ ਉਸ ਕਰਕੇ ਇਹ ਸਖ਼ਤ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਕੀਤਾ ਗਿਆ। ਦਰਬਾਰ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲੈਣ ਲਈ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਸੰਧੂ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਉਸ ਨੇ ਸਿਰਫ਼ ਇਕ ਥਾਂ ਹੀ ਤਲਾਸ਼ੀ ਲਈ ਉਹ ਹਰਮੋਨੀਅਮ ਸੀ।
    ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਸਰਾਂ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਸਭ ਨੂੰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਮਨਾ ਕੀਤਾ ਤੇ ਬੰਨੇ ਹੋਏ ਸਾਰੇ ਸਿੰਘ ਸਿੰਘਣੀਆਂ ਮੰਗਤੇ ਆਦਿ ਸਾਡੀ ਬੇਨਤੀ ਤੇ ਖੋਹਲ ਦਿੱਤੇ ਗਏ। ਜਦੋਂ ਮੁਲਾਜਮ ਆਦਿ ਕੁਆਟਰਾਂ ਵਿਚ ਗਏ ਤਾਂ ਉੱਥੇ ਸਮਾਨ ਗ਼ਾਇਬ ਸੀ, ਚੋਰੀ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ 31 ਘੜੀਆਂ, 1 ਟਾਈਮ ਪੀਸ, 3 ਟੇਪ ਰਿਕਾਰਡ, 5 ਟਰਾਂਜ਼ਿਸਟਰ, 15 ਤੋਲੇ ਸੋਨੇ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਤੇ 8 ਤੋਲੇ ਚਾਂਦੀ ਦੇ ਗਹਿਣੇ ਤੇ 19994.18 ਰੁਪਏ ਚੋਰੀ ਕੀਤੇ ਗਏ ਹਨ ਜਿਸ ਬਾਰੇ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਚੌਧਰੀ ਵੱਲੋਂ ਲਗਾਈ ਡਿਊਟੀ ਅਨੁਸਾਰ ਕਰਨਲ ਅਨੰਦ ਕੁਮਾਰ ਗੁਪਤਾ ਵੱਲੋਂ ਕੀਤੀ ਪੜਤਾਲ ਵਿਚ ਵੀ ਕੁੱਝ ਪੱਲੇ ਨਹੀਂ ਪਿਆ। ਚੋਰੀ ਦੀ ਇਕ ਅਖ਼ਬਾਰ ਨੇ ਖ਼ਬਰ ਵੀ ਲਾਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਖੰਡਨ ਤਤਕਾਲੀ ਲੋਕ ਸੰਪਰਕ ਅਫ਼ਸਰ ਪਟਿਆਲਾ ਭਰਤਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ਨੇ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਟਾਉਣ ਲਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਹੁੰਦੀਆਂ ਰਹੀਆਂ।
    ਡਿਊਟੀ ਅਨੁਸਾਰ ਮੈਂ ਟਰੱਕ ਵਿਚ ਭਰਕੇ 17 ਲਾਸਾਂ ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਹਸਪਤਾਲ ਵਿਚ ਪੋਸਟਮਾਰਟਮ ਲਈ ਲੈਕੇ ਗਿਆ, ਇਕ ਟਰੱਕ ਭਰ ਕੇ ਬਡੂੰਗਰ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀਆ ਮੜ੍ਹੀਆਂ ਵਿਚ ਲੱਕੜਾਂ ਦਾ ਭਰ ਕੇ ਛੱਡ ਆਇਆ। ਰਾਤ ਦੇ 8 ਵਜੇ ਤੱਕ ਪੋਸਟ ਮਾਰਟਮ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ, ਰਾਤ ਨੂੰ ਹੀ 6 ਲਾਸ਼ਾਂ ਦਾ ਇਕ ਥਾਂ, 6 ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ 5 ਇਕ ਥਾਂ ਤੇ ਸੰਸ਼ਕਾਰ ਕਰਨ ਕਰਨ ਸਮੇਂ ਅੰਨ੍ਹੇ ਦਾ ਕੁੜਮ ਡਾ. ਮਾਨ ਸਿੰਘ ਵੀ ਨਾਲ ਹੀ ਸੀ, ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਲੈਣ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਪਿਤਾ ਦਲੀਪ ਸਿੰਘ ਗਿੱਲ ਆਇਆ ਸੀ ਪਰ ਲਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ, ਉਹ ਦੁੱਖ ਵਿਚ ਗ਼ਲਤਾਨ ਰੋਂਦਾ ਹੋਇਆ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਨ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਹੀ ਵਾਪਸ ਮੁੜ ਗਿਆ(ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਲੁਧਿਆਣਾ ਵਿਚ ਗੁਰੂ ਘਰ ਵੀ ਹੈ ਤੇ ਇਕ ਕਲੌਨੀ ਵੀ ਹੈ)।
    ਮੈਨੂੰ ਸੰਸਕਾਰ ਕਰਵਾ ਕੇ ਵਾਪਸ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਜਾਣ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਤਾਂ ਮੈਨੂੰ ਥਾਣਾ ਸਿਵਲ ਲਾਇਨ ਵਿਚ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ਸ਼ਿੰਗਾਰਾ ਸਿੰਘ, ਸਰਦਾਰਾ ਸਿੰਘ ਕੋਹਲੀ, ਸਰੂਪ ਸਿੰਘ ਸਹਿਗਲ, ਅਰਜਨ ਸਿੰਘ ਭਾਟੀਆ ਆਦਿ ਬੰਦ ਸਨ। ਪਰ ਫੇਰ ਮੇਰੇ ਇਕ ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੇ ਘਰ ਛੱਡ ਆਏ, ਰਿਸ਼ਤੇਦਾਰ ਦੇ ਘਰੋਂ ਮੈਨੂੰ ਫ਼ੌਜ ਲੈ ਗਈ, ਮੈਨੂੰ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਨੂੰ ਹੁਣ ਮਾਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਵੇਗਾ ਕਿਉਂਕਿ ਮੈਂ ਹੀ ਇਸ ਅਪ੍ਰੇਸ਼ਨ ਦਾ ਚਸ਼ਮਦੀਦ ਗਵਾਹ ਸਾਂ, ਪਰ ਮੈਂ ਬਚ ਗਿਆ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮੈਨੂੰ ਫੇਰ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਲਿਆਂਦਾ ਗਿਆ, ਜਿੱਥੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਨੇ ਕਾਫ਼ੀ ਗੱਲਾਂ ਕੀਤੀਆਂ, ਮੈਂ ਗ਼ਮ ਵਿਚ ਸੀ, ਗ਼ਮ ਵਿਚ ਬ੍ਰਿਗੇਡੀਅਰ ਵੀ ਸੀ। ਫੌਜ ਵਲੋਂ ਲੱਗੀਆਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਸੀਮਿੰਟ ਨਾਲ ਭਰ ਦਿਤੇ ਜਨ, ਪਰ ਜਦੋਂ ਕਰਫ਼ਿਊ ਖੋਲ੍ਹਿਆ ਗਿਆ ਤਾਂ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨਾਂ ਵਿਚ ਭਰਿਆ ਸੀਮਿੰਟ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕੱਢ ਦਿੱਤਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਰਕਾਰ ਨੇ ਫੇਰ ਸਿਰਫ਼ ਗੁਰਦੁਆਰਾ ਦੁੱਖ ਨਿਵਾਰਨ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਕਰਫ਼ਿਊ ਲਾਕੇ ਉੱਥੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਭਰਨ ਦੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਕੀਤੀ ਗਈ। ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਤਾਂ ਫੇਰ ਵੀ ਆਪੇ ਹੀ ਬੋਲਦੇ ਸਨ ਜੋ ਜਿੰਦਾ ਰਹਿਣੇ ਚਾਹੀਦੇ ਸਨ ਪਰ ਸਮੇਂ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਗੋਲੀਆਂ ਦੇ ਨਿਸ਼ਾਨ ਵੀ ਮਿਟਾ ਦਿੱਤੇ।

ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਮੁੱਦੇ ਨੇ ਬਾਦਲ ਦਲ ਦੇ ਵੋਟ ਬੈਂਕ ਨੂੰ ਕੋਈ ਫਰਕ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ

 ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਸਜਾਵਾਂ ਦਿਵਾਉਣ ਲਈ ਬਰਗਾੜੀ ਵਿਚ ਮੋਰਚਾ ਲਾਕੇ ਬੈਠੀਆਂ ਸਿੱਖ ਸੰਗਤਾਂ । (ਫਾਈਲ ਫ਼ੋਟੋ)

 

 

 

 

 

 

2104 ਨਾਲੋਂ 2019 ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਵੋਟ ਵਧੀ ਜਦ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਵੋਟ ਘਟੀ

ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ      
ਪਟਿਆਲਾ : ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦੇ ਮੁੱਦੇ ਨੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਕੋਈ ਘਾਟਾ ਨਹੀਂ ਪਾਇਆ,ਬਰਗਾੜੀ ਮੋਰਚੇ ਦਾ ਲੋਕ ਮਨਾ ਤੇ ਕੋਈ ਜ਼ਿਆਦਾ ਅਸਰ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, 2014 ਅਤੇ 2019 ਦੇ ਵੋਟ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਕੀਤੇ ਮੁਲਾਂਕਣ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਨੇ 2014 ਵਿਚ 10 ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਲਈਆਂ 3636148 ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ 2019 ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਸ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ 3775923 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜੋ 2014 ਨਾਲੋਂ 139775 ਵੱਧ ਹਨ, ਜਦ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੂੰ 2014 ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਮਿਲੀਆਂ ਵੋਟਾਂ 2019 ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਗਈਆਂ ਹਨ।
    ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਨੇ 2014 ਵਿਚ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ 340109, ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 467332, ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ 309498, ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 347394, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 256590, ਸ੍ਰੀ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 312815, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ 278235, ਫ਼ਿਰੋਜਪੁਰ ਤੋਂ 487932, ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ 514727 ਅਤੇ ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ 321516 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਜਦ ਕਿ ਇਸ ਵਾਰ 2019 ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਬਾਦਲ) ਨੇ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ 369309, ਸੰਗਰੂਰ ਤੋਂ 263429, ਬਠਿੰਡਾ ਤੋਂ 492824, ਫ਼ਿਰੋਜਪੁਰ ਤੋਂ 633427, ਫ਼ਰੀਦਕੋਟ ਤੋਂ 334674, ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 381161, ਖਡੂਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 317690, ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ 299435, ਜਲੰਧਰ ਤੋਂ 366221 ਅਤੇ ਸ੍ਰੀ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ 317753 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ। 2019 ਵਿਚ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਨੇ 3775923 ਵੋਟਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ 10 ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਹਨ ਜਦ ਕਿ 2014 ਵਿਚ 3636148 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ। 2019 ਵਿਚ 2014 ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਵੋਟਾਂ ਹਨ, ਇਸ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅਧਾਰ ਖ਼ਤਮ ਨਹੀਂ ਹੋਇਆ ਸਗੋਂ ਉਹ ਆਪਣਾ ਅਧਾਰ ਦਿਨ ’ਬ ਦਿਨ ਬਣਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸਿਆਸੀ ਮਾਹਿਰ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਦੀ ਬੇਰੁਖ਼ੀ ਦਾ ਸਾਹਮਣਾ ਕਰਨਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਵੋਟਾਂ ਦੀ ਵੱਧ ਰਹੀ ਗਿਣਤੀ ਇਸ ਦੇ ਉਲਟ ਸੰਕੇਤ ਦੇ ਰਹੀ ਹੈ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਸ੍ਰੀ ਅਨੰਦਪੁਰ ਸਾਹਿਬ ਤੋਂ ਪ੍ਰੋ. ਪ੍ਰੇਮ ਸਿੰਘ ਚੰਦੂਮਾਜਰਾ ਹਾਰ ਗਿਆ ਹੈ ਪਰ 2014 ਨਾਲੋਂ 2019 ਵਿਚ ਵੋਟਾਂ ਵੱਧ ਲੈ ਗਿਆ ਹੈ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜੇਕਰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅੰਕੜਿਆਂ ਤੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ 10 ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚ 2014 ਵਿਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ 2903765 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ ਜਦ ਕਿ 2019 ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਹੀ ਦਸ ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਸਿਰਫ਼ 921824 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ, ਜੋ 2019 ਨਾਲੋਂ 1981941 ਵੋਟਾਂ ਘੱਟ ਹਨ, ਜਿਸ ਤੋਂ ਸਹਿਜੇ ਹੀ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਗਰਾਫ਼ ਡਿੱਗਿਆ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ 10 ਹਲਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਵੋਟ ਵਧੀ ਹੈ ਜਿਵੇਂ ਕਿ 2014 ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਵੋਟ 3413752 ਸੀ ਜਦ ਕਿ 2019 ਵਿਚ 4329135 ਵੋਟ ਮਿਲੀ ਹੈ ਜੋ 2014 ਨਾਲੋਂ 915383 ਵੋਟਾਂ ਵੱਧ ਹਨ।

ਹਲਕਾ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ : ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਡਾ. ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਹਲਕੇ ਵਿਚ ਨਿੱਜੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਨਹੀਂ

ਮਨਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਸਪੁਰਾ ਪੰਥਕ ਵੋਟ ਲੈਣ ਵਿਚ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਾਮਯਾਬ : ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਦੀ ਹੋ ਰਹੀ ਹੈ ਨਿੱਜੀ ਵਿਰੋਧਤਾ : ਆਪ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਾ ਖੰਨੇ ਵਿਚ ਕਾਫੀ ਬੋਲਬਾਲਾ

ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ
ਸ੍ਰੀ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ : ਜਿਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸਿਖਰ ਤੇ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਓਵੇਂ ਜਿਵੇਂ ਹੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਹਲਕਾ ਸ੍ਰੀ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ (ਰਿਜਰਵ ਸੀਟ) ਵਿਚ ਮੁਕਾਬਲਾ ਰੋਚਕ ਬਣਦਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਕਾਫ਼ੀ ਮਿਹਨਤ ਕਰਨੀ ਪੈ ਰਹੀ ਹੈ, ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦਾ ਕਲੰਕ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਘੇਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਸ੍ਰੀ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਵਿਚ ਲੋਕ ਇਨਸਾਫ਼ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਅਤੇ ਪੰਜਾਬ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਅਲਾਇੰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮਨਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਸਪੁਰਾ ਨੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਹਲਕੇ ਵਿਚ ਗੂੰਜਣ ਲਾ ਦਿੱਤਾ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅ) ਵੱਲੋਂ ਨੋਟਾ ਬਟਣ ਦਬਾਉਣ ਬਾਰੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ।ਹਲਕਾ ਰਾਏਕੋਟ ਵਿਚ ਥੋੜੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਡਾ. ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਦੀ ਕਿਤੇ ਨਿੱਜੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਨਹੀਂ ਦੇਖੀ ਗਈ।
    ਸ੍ਰੀ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕਰਨ ਲਈ ਸਾਨੂੰ 2014 ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੇ ਅੰਕੜੇ ਦੇਖਣੇ ਵੀ ਲਾਜ਼ਮੀ ਹਨ। ਤਾਂ ਕਿ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝ ਆ ਸਕੇ। ਇੱਥੇ 2014 ਵਿਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਚੋਣ ਜਿੱਤਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ ਕੁੱਲ 367293 ਵੋਟ ਪਈ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਾਧੂ ਸਿੰਘ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਸ ਨੂੰ 313149 ਵੋਟ ਪਈ ਸੀ ਜਦ ਕਿ ਤੀਜੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 312815 ਵੋਟ ਪਈ ਸੀ, ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਚੌਥੇ ਨੰਬਰ ਤੇ ਆਈ ਸੀ ਜਿਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 12683 ਵੋਟ ਪਈ ਸੀ। ਜਦ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅ) ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਧਰਮ ਸਿੰਘ ਨੂੰ 3173 ਵੋਟ ਪਈ ਸੀ। ਜੇਕਰ ਅਜੋਕੀ 2019 ਦੀ ਲੋਕ ਸਭਾ ਚੋਣ ਦਾ ਵਿਸ਼ਲੇਸ਼ਣ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਅੱਜ ਇੱਥੇ ਚਾਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨਾਲ ਚੋਣ ਲੜਦੇ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਾਬਕਾ ਆਈਏਐਸ ਅਤੇ ਡਾਕਟਰ ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਹਨ, ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਵਲ ਸਾਬਕਾ ਆਈਏਐਸ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਹਨ, ਪੰਜਾਬ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਅਲਾਇੰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮਨਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਸਪੁਰਾ ਜਦ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਆਗੂ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੁਲੋਂ ਦੇ ਸਪੁੱਤਰ ਬਨੀ ਦੁਲੋਂ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਹਨ। 2014 ਵਿਚ ਕਾਂਗਰਸ ਨੂੰ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ 313149 ਵੋਟ ਪਈ ਸੀ, ਜਦ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੂੰ 367293 ਵੋਟ ਪਈ ਤੇ ਉਹ ਜਿੱਤੇ ਸਨ। ਜਿਸ ਵਿਚ 54144 ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਅੰਤਰ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਸਿਆਸੀ ਪੰਡਤਾਈ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਇਸ ਗਣਿਤ ਨੂੰ ਸਮਝਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਵੋਟਾਂ ਦੇ ਇਸ ਅੰਕੜੇ ਵਿਚ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਨੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੋਟ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਤੇ ਬਾਦਲ ਦਲ ਤੋਂ ਨਰਾਜ਼ ਵੋਟ ਹੀ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਫੇਰ ਵੀ ਬਾਦਲ ਦਲ ਦਾ ਉਮੀਦਵਾਰ 312815 ਵੋਟਾਂ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ ਜਿਸ ਦਾ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨਾਲੋਂ ਥੋੜ੍ਹਾ ਹੀ 334 ਵੋਟਾਂ ਦਾ ਹੀ ਅੰਤਰ ਸੀ। ਇਸ ਵਾਰ ਲੋਕ ਇਨਸਾਫ਼ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਪੰਜਾਬ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਅਲਾਇੰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਮਨਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਸਪੁਰਾ ਕਾਫ਼ੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਨਾਲ ਲੋਕ ਮਨਾ ਵਿਚ ਘਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਵੋਟ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਬਾਦਲ ਤੋਂ ਨਰਾਜ਼ ਵੋਟ ਹਾਸਲ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ, ਕਿਉਂਕਿ ਲੋਕ ਮਨਾ ਵਿਚ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਦੇ ਉੱਤੇ ਨਕੋਦਰ ਗੋਲੀ ਕਾਂਡ ਦਾ ਦੋਸ਼ ਵੀ ਘਰ ਕਰ ਗਿਆ ਹੈ ਤੇ ਬਾਦਲ ਦਲ ਉੱਤੇ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਦਿਖਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਇਹ ਵੋਟ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਘੱਟ ਜਦ ਕਿ ਮਨਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਸਪੁਰਾ ਨੂੰ ਹੀ ਭੁਗਤੇਗੀ। ਜਦ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਬਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਨੀ ਦੂਲੋਂ ਦੇ ਪਿਤਾ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੁਲੋਂ ਦਾ ਖੰਨਾ ਹਲਕੇ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ। ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੁਲੋਂ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਪੁੱਤ ਦੇ ਹੱਕ ਵਿਚ ਗੁਪਤ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਦੇ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਖੰਨੇ ਹਲਕੇ ਦੇ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ  ਬਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਨੀ ਦੂਲੋਂ ਦੇ ਪੋਸਟਰ ਲੱਗੇ ਨਜ਼ਰ ਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪਹਿਲਾਂ ਵਾਲਾ ਹੇਜ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਸ੍ਰੀ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਇਹ ਗੱਲ ਘਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਵੱਲੋਂ ਜਿੱਤ ਕੇ ਗਏ ਸ੍ਰੀ ਖ਼ਾਲਸਾ ਨੇ ਹਲਕੇ ਦਾ ਹਾਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਪੁੱਛਿਆ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਵੀ ਦੇਖੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ, ਅਰਵਿੰਦ ਕੇਜਰੀਵਾਲ ਵੱਲੋਂ ਬਿਕਰਮ ਸਿੰਘ ਮਜੀਠੀਆ ਵਿਰੁੱਧ ਨਸ਼ਾ ਤਸਕਰੀ ਕਰਨ ਦੇ ਲਗਾਏ ਦੋਸ਼ ਤੇ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਣਾ ਵੀ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਆਪ ਪਾਰਟੀ ਪ੍ਰਤੀ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਨਫ਼ਰਤ ਸਹੇੜਦਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਇਸ ਵਾਰ ਖੰਨਾ ਹਲਕੇ ਵਿਚ ਸ਼ਮਸ਼ੇਰ ਸਿੰਘ ਦੁਲੋਂ ਦੀ ਨਿੱਜੀ ਵੋਟ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਹਲਕੇ ਵਿਚ ਕੁਝ ਆਪ ਦੇ ਪੱਕੇ ਵਲੰਟੀਅਰਾਂ ਦੀ ਵੋਟ ਬਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਨੀ ਦੂਲੋਂ ਨੂੰ ਪਵੇਗੀ, ਇਹ ਆਮ ਵੋਟਰਾਂ ਵਿਚ ਗੱਲ ਘਰ ਕਰ ਗਈ ਹੈ ਕਿ ਬਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਬਨੀ ਦੁੱਲੋਂ ਤਾਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਹੀ ਚੋਣ ਮੈਦਾਨ ਵਿਚ ਹੈ। ਪਰ ਜੇਕਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾਵੇ ਤਾਂ ਬਾਕੀ ਹਲਕੇ ਵਿਚੋਂ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਵੋਟ ਮੁੜ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਪਾਲੇ ਵਿਚ ਆਉਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਖੰਨੇ ਤੇ ਮੰਡੀ ਗੋਬਿੰਦਗੜ੍ਹ ਵਿਚ ਲੋਹਾ ਮੰਡੀ ਅਤੇ ਆਮ ਹਿੰਦੂ ਵੋਟ ਕਾਂਗਰਸ ਵੱਲ ਹੀ ਭੁਗਤਦੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਰਹੀ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਨਵੀਨ ਜਿੰਦਲ ਵਰਗਿਆਂ ਦਾ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨਾ ਮੰਡੀ ਦੇ ਲਾਲਿਆਂ ਨੂੰ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਭੁਗਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਬਾਕੀ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ 2014 ਵਿਚ 12683 ਵੋਟ ਪਈ ਸੀ ਉਹ ਵੋਟ ਮਨਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਗਿਆਸਪੁਰਾ ਨੂੰ ਪੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ (ਅ) ਦੀ ਵੋਟ ਨੋਟਾ ਵਾਲੇ ਪਾਸੇ ਪੈਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਸਾਰੇ ਵੋਟਰ ਨੋਟਾ ਨਹੀਂ ਦਬਾਉਣਗੇ ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ  ਐਲਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਮਾਨ ਦਲ ਨੋਟਾ ਵੱਲ ਹੀ ਵੱਧ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਬਾਦਲ ਦਲ ਦੀ ਪੱਕੀ ਵੋਟ ਦਰਬਾਰਾ ਸਿੰਘ ਗੁਰੂ ਨੂੰ ਹੀ ਪਵੇਗੀ, ਪਰ ਜੋ ਵੋਟ ਬਾਦਲ ਦਲ ਨੂੰ ਪੰਥ ਦੇ ਨਾਮ ਤੇ ਪੈਂਦੀ ਸੀ ਉਹ ਵੋਟ ਇਸ ਵਾਰ ਬਾਦਲ ਦਲ ਤੋਂ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਹਲਕੇ ਵਿਚ ਚਾਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਚਰਚਾ ਵਿਚ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਡਾ. ਅਮਰ ਸਿੰਘ ਦਾ ਹੱਥ ਭਾਰੀ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਅਗਲੇ ਦਿਨਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਵੀ ਸਮੀਕਰਨ ਬਦਲ ਸਕਦੇ ਹਨ।

ਮੋਤੀ ਮਹਿਲ ਤੇ ਧੰਨਾਢਾਂ ਨੂੰ ਚੁਣੌਤੀ ਦੇ ਰਿਹਾ ਹੈ ਜੁਤੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਗੁਜਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਮੋਚੀ ਦਾ ਪੁੱਤ

ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਲੜ ਰਿਹਾ ਹਾਂ ਚੋਣ : ਸੰਕਰ ਕੁਮਾਰ

ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ
ਪਟਿਆਲਾ : ਇਥੇ ਤੋਪਖਾਨਾ ਮੋੜ ਜੁਤੀਆਂ ਦੇ ਬਜਾਰ ਵਿਚ ਜੁਤੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀ ਆਰਜਾ ਚਲਾ ਰਹੇ ਮੋਚੀ ਦੇ ਪੁੱਤ ਸੰਕਰ ਕੁਮਾਰ ਨੇ ਮੋਤੀ ਮਹਿਲ ਨੂੰ ਲਲਕਾਰਿਆ ਹੈ। ਅਜਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਵਜੋਂ ਪਟਿਆਲਾ ਲੋਕ ਸਭਾ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜ ਰਹੇ ਸੰਕਰ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੁਤੀਆਂ ਬਣਾਉਣ ਵਾਲੇ ਜੀਨਗਰ ਸਮਾਜ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਅੰਬੇਡਕਰੀ ਸਮਾਜ ਦੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਲਵੇਗਾ, ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਬੇਸੱਕ ਇਹ ਹੋਣ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੈ ਪਰ ਜੇਕਰ ਉਹ ਜਿੱਤ ਗਿਆ ਤਾਂ ਭੀਮ ਰਾਓ ਅੰਬੇਡਕਰ ਦਾ ਸੁਪਨਾ ਪੂਰਾ ਕਰਨ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਜੋਰ ਲਗਾ ਦੇਵੇਗਾ।
ਸੰਕਰ ਕੁਮਾਰ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਆਪਣਾ ਚੋਣ ਪ੍ਰਚਾਰ ਸ਼ੁਰੂ ਕਰਦਾ ਹੈ ਤੇ ਦਿਨ ਵਿਚ ਆਪਣੇ ਘਰ ਜੁੱਤੀਆਂ ਦੇ ਪੰਨੇ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਦੇ ਚਾਰ ਭਰਾਵਾਂ ਸਮੇਤ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦੀਆਂ 14 ਵੋਟਾਂ ਹਨ ਜੋ ਇਕ ਹੀ ਇਮਾਰਤ ਵਿਚ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਤਿੰਨ ਗਰੈਜੁਏਟ ਧੀਆਂ ਦੇ ਬਾਪ ਸੰਕਰ ਕੁਮਾਰ ਦਾ ਇਕੋ ਇਕ ਪੁੱਤਰ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿਚ ਜੁਤੀਆਂ ਦੀਆਂ ਪ੍ਰਦਰਸ਼ਨੀਆਂ ਲਗਾ ਕੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਪੰਜਾਬੀ ਜੁੱਤੀ ਦੀਆਂ ਧੂੰਮਾ ਪਾਉਂਦਾ ਹੈ। ਪਤਨੀ ਸਮੇਤ ਸਾਰੇ ਪਰਿਵਾਰ ਵਲੋਂ ਦਿਨ ਰਾਤ ਕੰਮ ਕਰਨ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਸੰਕਰ ਕੁਮਾਰ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਗੁਜਾਰਾ ਹੀ ਹੋ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਕੰਮ ਕਰਦਾ ਹੋਇਆ ਉਹ ਕਰਜਾਈ ਵੀ ਹੋਗਿਆ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਤੋਪਖਾਨਾ ਮੁਹੱਲੇ ਦੀ ਬਣੀ ਸ੍ਰੀ ਰਾਮਦੇਵ ਜੀਨਗਰ ਸਭਾ ਦਾ ਸੰਕਰ ਕੁਮਾਰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਹੈ ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਸਾਡੀ ਬਰਾਦਰੀ ਦੀਆਂ 9 ਹਜਾਰ ਦੇ ਕਰੀਬ ਵੋਟਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਾਰੀਆਂ ਨਹੀਂ ਪੈਣੀਆਂ ਪਰ ਉਹ ਡਾ. ਅੰਬੇਡਕਰ ਵਲੋਂ ਦਿੱਤੇ ਸਿਆਸਤ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਦੇ ਅਧਿਕਾਰ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਹ 2012 ਵਿਚ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਟਿਕਟ ਤੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜ ਕੇ 1388 ਵੋਟਾਂ ਲੈ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਉਹ ਬਰਾਦਰੀ ਦੀ ਸਭਾ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਪੋਲ ਹੋਈਆਂ 1284 ਵੋਟਾਂ ਵਿਚੋਂ 650 ਵੋਟਾਂ ਪੈ ਗਈਆਂ ਸਨ, ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੀ ਧੀ ਦੀਪੀਕਾ ਨੂੰ ਵੀ ਐਮ ਸੀ ਦੀ ਚੋਣ ਲੜਾਈ ਸੀ ਜਿਸ ਨੇ ਰਾਜਨੀਤੀ ਵਿਚ ਗਰੈਜੁਏਸ਼ਨ ਕੀਤੀ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਚਿੰਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜਸਥਾਨ ਪਿਛੋਕੜ ਵਾਲੇ ਜੀਨਗਰ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਰਵੀਦਾਸੀਆਂ ਵਿਚ ਹੀ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰਕੇ ਐਸ ਸੀ ਦਾ ਪ੍ਰਮਾਣ ਪੱਤਰ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਉਸ ਦੀ ਮੰਗ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਜੀਨਗਰ ਸਮਾਜ ਨੂੰ ਵੀ ਐਸਸੀ ਦੇ ਗਜਟ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ। ਉਹ ਕਹਿੰਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਜੁਤੀਆਂ ਕਰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਰਵੀਦਾਸ ਨੂੰ ਗੁਰੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ ਤੇ ਭੀਮ ਰਾਓ ਨੂੰ ਆਪਣਾ ਸਿਆਸੀ ਗੁਰੂ ਮੰਨਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਹੋਰ ਵੀ ਦੁਖੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਦਾ ਸਾਰਾ ਅੰਬੇਡਕਰੀ ਸਮਾਜ ਟੁੱਕੜਿਆਂ ਵਿਚ ਵੰਡਿਆ ਪਿਆ ਹੈ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਰਾਜ ਕੋਈ ਹੋਰ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਡਾ. ਧਰਮਵੀਰ ਗਾਂਧੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਚਰਚਿਤ ਉਮੀਦਵਾਰ

ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਤੇ ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਰੱਖੜਾ ਨਾ ਬਾਜ਼ੀ ਮਾਰ ਜਾਵੇ ?

ਬਿਨ੍ਹਾਂ ਕੋਈ ਵੱਡੀ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਸਟਾਰ ਪ੍ਰਚਾਰਕ ਦੇ ਸਹਿਯੋਗ ਦੇ ਏਨਾ ਚਰਚਿਤ ਹੋਣ ਵਾਲਾ ਉਮੀਦਵਾਰ ਹੈ ਡਾ. ਗਾਂਧੀ
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ
ਪਟਿਆਲਾ : ਲੋਕ ਪਟਿਆਲਾ ਹਲਕੇ ਵਿਚ ਚੋਣਾਂ ਦੇ ਪ੍ਰਚਾਰ ਦਾ ਸਿਖਰ ਹੋ ਗਿਆ ਹੈ। ਇਸ ਵੇਲੇ ਹਰੇਕ ਵੋਟਰ ਸੋਚ ਰਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਿਰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਰਗੀ ਅਹਿਮ ਸੀਟ ਉੱਤੇ ਕੌਣ ਬਾਜ਼ੀ ਮਾਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਸਾਡੀ ਟੀਮ ਨੇ ਵੱਖ ਵੱਖ ਖੇਤਰਾਂ ਵਿਚ ਪੜਤਾਲ ਕੀਤੀ ਗਈ ਜਿਸ ਦੌਰਾਨ ਪਤਾ ਲੱਗਾ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਦਾ ਹੱਥ ਉੱਤੇ ਹੈ, ਇੱਕ ਅਜਿਹਾ ਅੰਕੜਾ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਤੇ ਡਾ. ਧਰਮਵੀਰ ਗਾਂਧੀ ਦੀ ਆਪਣੀ ਟੱਕਰ ਚਰਮ ਸੀਮਾ ਤੇ ਹੈ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਦੀ ਟੱਕਰ ਵਿਚ ਕਿਧਰੇ ਬਾਦਲ ਦਲ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੱਖੜਾ ਨਾ ਬਾਜ਼ੀ ਮਾਰ ਜਾਣ।
2014 ਦੇ ਨਤੀਜੇ ਦੱਸਦੇ ਹਨ ਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਪਾਰਟੀ ਦੀ ਟਿਕਟ ਤੋਂ ਚੋਣ ਲੜੇ ਡਾ. ਧਰਮਵੀਰ ਗਾਂਧੀ ਨੇ 365671 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ ਜਦ ਕਿ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਨੇ 344729 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਦੂਜਾ ਨੰਬਰ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਜਦ ਕਿ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੀਪਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ ਨੇ 3401019 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕਰਕੇ ਤੀਜਾ ਸਥਾਨ ਹਾਸਲ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਧੀਮਾਨ ਨੇ 13014 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਧੀਮਾਨ ਕਾਂਗਰਸ ਪਾਰਟੀ ਵਿਚ ਚਲੇ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਬਸਪਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਪੰਜਾਬ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਅਲਾਇੰਸ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਡਾ. ਧਰਮਵੀਰ ਗਾਂਧੀ ਕੋਲ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਮਿਊਨਿਸਟ ਪਾਰਟੀ ਆਫ਼ ਇੰਡੀਆ (ਸੀਪੀਆਈ) ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨਿਰਮਲ ਸਿੰਘ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ 2014 ਵਿਚ 8537 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਇਸ ਵਾਰ ਸੀਪੀਆਈ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਵੀ ਡਾ. ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਭੁਗਤ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਫਾਸੀ ਦੀ ਸਜਾ ਵਿਚ ਜੇਲ੍ਹ ਵਿਚ ਬੰਦ ਬਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਆਜ਼ਾਦ ਉਮੀਦਵਾਰ ਦੇ ਤੌਰ ਤੇ ਚੋਣ ਲੜਨ ਵਾਲੀ ਕਮਲਦੀਪ ਕੌਰ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੇ 15313 ਵੋਟਾਂ ਹਾਸਲ ਕੀਤੀਆਂ ਸਨ, ਇਸ ਵਾਰ ਰਾਜੋਆਣਾ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਤੇ ਭਾਜਪਾ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਦਿੱਤਾ ਹੋਇਆ ਹੈ। ਜੇਕਰ ਅੰਕੜਿਆਂ ਦੇ ਨਜ਼ਰ ਮਾਰੀਏ ਤਾਂ ਸੀਪੀਆਈ ਦੀ ਵੋਟ ਨੂੰ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਦਾ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਸਪਾ ਦੀ ਵੋਟ ਵੀ ਇਸ ਵਾਰ 2014 ਨਾਲੋਂ ਵੱਧ ਹੀ ਹੋਵੇਗੀ। ਸ. ਰਾਜੋਆਣਾ ਦੀ ਭੈਣ ਦੀ ਵੋਟ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਨੂੰ ਸਾਰੀ ਨਹੀਂ ਪਵੇਗੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਨੂੰ ਦੇਖਣ ਵਾਲਾ ਵੋਟਰ ਕੱਟੜ ਸਿੱਖ ਹੈ ਤੇ ਕੱਟੜ ਸਿੱਖਾਂ ਨੇ ਹੀ ਬੀਬੀ ਰਾਜੋਆਣਾ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਈ ਸੀ ਉਹ ਬਾਦਲ ਦਲ ਨੂੰ ਵੋਟ ਨਹੀਂ ਪਾਉਣਗੇ।
ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਜੇਕਰ ਇਸ ਸਮੇਂ ਦੀ ਗੱਲ ਕਰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਟਰੱਕ ਯੂਨੀਅਨ ਤੇ ਸ਼ਰੇਆਮ ਡਾ. ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਨਾਭਾ ਵਿਚ ਵੀ ਵੱਡਾ ਇਕੱਠ ਕਰਕੇ ਟਕਸਾਲੀ ਕਾਂਗਰਸੀਆਂ ਨੇ ਡਾ. ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਡਾ. ਗਾਂਧੀ ਨੂੰ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਤੋਂ ਕਮਜ਼ੋਰ ਉਮੀਦਵਾਰ ਸਮਝਣਾ ਸਮੇਂ ਦੀ  ਭੁੱਲ ਹੋਵੇਗੀ। ਡਾ. ਗਾਂਧੀ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ਤ ਇੱਕ ਹੀ ਗੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਜੇਕਰ ਝਾੜੂ ਚੋਣ ਨਿਸ਼ਾਨ ਮਿਲ ਜਾਂਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਹਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਇੱਥੇ ਸ੍ਰੀ ਮਤੀ ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਇੱਕ ਹੀ ਗੱਲ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਕਾਂਗਰਸ ਦੀ ਹੈ। ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਕੰਮਾਂ ਦੇ ਮੱਦੇਨਜ਼ਰ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਨੂੰ ਵੋਟ ਪਾ ਦੇ ਪਵਾ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਲੋਕ ਸ੍ਰੀਮਤੀ ਪ੍ਰਨੀਤ ਕੌਰ ਨਾਲ ਇਸ ਕਰਕੇ ਖ਼ਫ਼ਾ ਚੱਲ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਨੂੰ ਚੋਣਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਿਲਣਾ ਮੁਸ਼ਕਿਲ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦੇ ਚੌਗਿਰਦੇ ਵਿਚ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਲੋਕ ਉਸ ਨੂੰ ਲੋਕਾਂ ਤੋਂ ਦੂਰ ਹੀ ਰੱਖਦੇ ਹਨ। ਸੁਰਜੀਤ ਸਿੰਘ ਰੱਖੜਾ ਦਾ ਸਾਊਪੁਣਾ ਉਸ ਦਾ ਪੱਖ ਪੂਰ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਪਰ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਉਸ ਲਈ ਕਾਫ਼ੀ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਕਰਕੇ ਭੁਗਤ ਰਹੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦਾ ਮੁੱਦਾ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਬਣ ਸਕਿਆ, ਪਰ ਫਿਰ ਵੀ ਮੁੱਦੇ ਚੁੱਕਣ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਰੱਖੜਾ ਕਾਫ਼ੀ ਪਛੜ ਰਹੇ ਹਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਇੱਕ ਲਾਭ ਮਿਲ ਸਕਦਾ ਹੈ ਜੋ ਕਾਫ਼ੀ ਅਹਿਮੀਅਤ ਵਾਲਾ ਹੈ, ਕਿ ਡਾ. ਗਾਂਧੀ ਜੇਕਰ ਵੋਟਾਂ ਕਾਫ਼ੀ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਹ ਜਿੱਤ ਵੱਲ ਨਹੀਂ ਵਧਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਕਾਂਗਰਸੀ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਹੋਣ ਦੀ ਸੰਭਾਵਨਾ ਹੈ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਡਾ. ਗਾਂਧੀ ਵੋਟਾਂ ਘੱਟ ਲੈ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਦਾ ਨੁਕਸਾਨ ਸਿੱਧਾ ਹੀ ਬਾਦਲ ਦਲ ਦੇ ਉਮੀਦਵਾਰ ਨੂੰ ਹੈ। ਇਹ ਹੀ ਇੱਕ ਕਾਰਨ ਬਣ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਸ.ਰੱਖੜਾ ਵੀ ਬਾਜ਼ੀ ਮਾਰ ਜਾਣ।

ਖਹਿਰਾ ਤੇ ਬੈਂਸ ਦੇ ਬੂਥ ਪੱਧਰ ਤੇ ਹੱਥ ਮਜ਼ਬੂਤ ਕਰਨਗੀਆਂ ਬਸਪਾ ਤੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਧਿਰਾਂ
ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ ਲਾਲ ਝੰਡੇ ਦਾ
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ
ਪਟਿਆਲਾ : ਪੰਜਾਬ ਡੈਮੋਕ੍ਰੇਟਿਕ ਅਲਾਇੰਸ (ਪੀਡੀਏ) ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬੂਥ ਪੱਧਰ ਦੇ ਸੁਰਜੀਤ ਕਰਨ ਲਈ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਧਿਰਾਂ ਸੰਜੀਵਨੀ ਬੂਟੀ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰਨਗੀਆਂ, ਕਿਉਂਕਿ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਅਜੇ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੁਖਪਾਲ ਸਿੰਘ ਖਹਿਰਾ ਦੀ ਪੰਜਾਬ ਏਕਤਾ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਅਤੇ ਬੈਂਸ ਭਰਾਵਾਂ ਦੀ ਲੋਕ ਇਨਸਾਫ਼ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਹੀ ਲੁਧਿਆਣਾ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਬੂਥ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਧਾਰ ਕਾਫ਼ੀ ਘੱਟ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦ ਕਿ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਦਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਵਿਹੜਿਆਂ ਵਿਚੋਂ ਬਸਪਾ ਵਰਕਰਾਂ ਦਾ ਬੂਥ ਪੱਧਰ ਤੇ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ, ਮਜ਼ਦੂਰਾਂ ਆਦਿ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਅਧਾਰ ਦੇਖਿਆ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।
    ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੇ ਵੇਰਵਿਆਂ ਅਨੁਸਾਰ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ, ਬੈਂਸ ਭਰਾ ਅਤੇ ਡਾ. ਧਰਮਵੀਰ ਗਾਂਧੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਪ੍ਰਭਾਵਸ਼ਾਲੀ ਨੇਤਾ ਹੋਕੇ ਉੱਭਰੇ ਹਨ, ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਬੋਲਬਾਲਾ ਹੈ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਰੈਲੀਆਂ ਵਿਚ ਇਕੱਠਾਂ ਦੀ ਸ਼ੋਭਾ ਵਧਾਉਂਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬੂਥ ਪੱਧਰ ਤੇ ਬਸਤੇ ਫੜਨ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਕਮੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲਈ ਮੁਸ਼ਕਲਾਂ ਵਧਾ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਪਰ ਹੁਣ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਤੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀਆਂ ਵੱਲੋਂ ਪੀਡੀਏ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇਹ ਕਮੀ ਦੂਰ ਹੋ ਗਈ ਹੈ, ਇਸ ਸਬੰਧੀ ਪੀਡੀਏ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕੋਈ ਵੀ ਧਿਰ ਇਨਕਾਰੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਸਾਰੇ ਹੀ ਇਸ ਗੱਲ ਕੀ ਗਵਾਹੀ ਭਰਦੇ ਹਨ ਕਿ ਬਹੁਜਨ ਸਮਾਜ ਪਾਰਟੀ ਅਤੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀਆਂ ਦਾ ਅਧਾਰ ਕਈ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਬੂਥ ਪੱਧਰ ਤੇ ਕਾਫ਼ੀ ਹੈ। ਹਾਲਾਂ ਕਿ 2014 ਦੀਆਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਵਿਚ ਬਸਪਾ ਨੂੰ ਪੌਣੇ ਕੁ ਦੋ ਫ਼ੀਸਦੀ ਵੋਟ ਪਈ ਸੀ ਜੋ ਘੱਟ ਕੇ ਵਿਧਾਨ ਸਭਾ ਵਿਚ ਲਗਭਗ ਡੇਢ ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੀ ਰਹਿ ਗਈ ਸੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਬਸਪਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵੀ ਸਵੀਕਾਰ ਕਰਦੇ ਹਨ, ਬਸਪਾ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਛਪਾਲ ਰਾਜੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਬਸਪਾ ਦੇ ਵਰਕਰ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸਨ ਕਿ ਸਮਝੌਤਾ ਹੋਵੇ, ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਅਤੇ ਬੈਂਸ ਭਰਾਵਾਂ ਨੂੰ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਲੋਕ ਚਾਹੁੰਦੇ ਹਨ ਸਾਨੂੰ ਮਿਲ ਰਹੇ ਹੁੰਗਾਰੇ ਤੋਂ ਸਪਸ਼ਟ ਹੈ ਕਿ ਅਸੀਂ ਜਿੱਤ ਵੱਲ ਵਧ ਰਹੇ ਹਾਂ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਹ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਬਸਪਾ ਤੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਹੀ ਬੂਥ ਪੱਧਰ ਤੇ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾਉਣਗੇ, ਬੈਂਸ ਭਰਾਵਾਂ ਅਤੇ ਸੁਖਪਾਲ ਖਹਿਰਾ ਦਾ ਵੀ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਅਧਾਰ ਹੈ। ਸ੍ਰੀ ਰਾਜੂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਹ ਗੱਲ ਵੱਖ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਸਮੇਂ ਦੌਰਾਨ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਸਾਡੀ ਵੋਟ ਫ਼ੀਸਦੀ ਕਾਫ਼ੀ ਘਟੀ ਹੈ, ਪਰ ਸਾਡਾ ਪੁਰਾਣਾ ਕਾਡਰ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨ ਅੱਜ ਵੀ ਵੋਟਾਂ ਲਈ ਸੰਘਰਸ਼ ਕਰਨ ਲਈ ਤਿਆਰ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀ ਧਿਰਾਂ ਦਾ ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਵਰਗ ਵਿਚ ਅਤੇ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਮਜ਼ਦੂਰ ਵਰਗ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਹੈ।ਕਈ  ਮੁਲਾਜ਼ਮ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਸਿੱਧੇ ਰੂਪ ਵਿਚ ਪੀਡੀਏ ਦਾ ਸਮਰਥਨ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੱਬੇ ਪੱਖੀਆਂ ਦੇ ਲਾਲ ਝੰਡੇ ਹੇਠ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਕਿਸਾਨ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਤੇ ਮਜ਼ਦੂਰ ਯੂਨੀਅਨਾਂ ਵੀ ਕਾਫ਼ੀ ਪ੍ਰਭਾਵ ਰੱਖਦੀਆਂ ਹਨ, ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਮਨਰੇਗਾ ਜਥੇਬੰਦੀਆਂ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਰਵਾਇਤੀ ਪਾਰਟੀਆਂ ਤੋਂ ਕਾਫ਼ੀ ਖਾ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਨਿੱਤ ਸੰਘਰਸ਼ ਦੇ ਰਾਹ ਪੈ ਰਹੀਆਂ ਹਨ।

ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਕੋਲ ਨਹੀਂ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ
ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਕੂੜਾ ਕਬਾੜ ਚੁੱਕ ਕੇ ਗੁਜ਼ਾਰਾ ਕਰਨ ਵਾਲੇ ਸਰਕਾਰਾਂ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀਆਂ ਜਾਂਦੀਆਂ ਸਹੂਲਤਾਂ ਤੋਂ ਵਾਂਝੇ
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ
ਪਟਿਆਲਾ, ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਨਿੱਕੇ ਵੱਡੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਇਕ ਅਬਾਦੀ ਇਹੋ ਜਿਹੀ ਵੀ ਰਹਿ ਰਹੀ ਹੈ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਹੋਣ ਵਾਲੀਆਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀਆਂ ਚੋਣਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਵੋਟ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਵਰਤਦੀ, ਇਸ ਅਬਾਦੀ ਨੂੰ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸੂਬਾ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਜਾਂਦੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਲਾਭ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ।
    ਪ੍ਰਾਪਤ ਕੀਤੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚੋਂ ਘਰਾਂ ਦਾ ਕੂੜਾ ਕਬਾੜ ਉਠਾਉਣ ਲਈ ਕੁਝ ਲੋਕ ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਨਿਕਲਦੇ ਹਨ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਸਾਧਨਾ ਅਨੁਸਾਰ ਕੂੜਾ ਚੁੱਕ ਕੇ ਨਿਰਧਾਰਿਤ ਕੀਤੀ ਥਾਂ ਤੇ ਰੱਖ ਕੇ ਕੁੜੇ ਵਿਚੋਂ ਵਿਕਣ ਵਾਲਾ ਸਮਾਨ ਛਾਂਟਦੇ ਹਨ ਤੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਕੋਲ ਵੇਚ ਕੇ ਆਪਣੇ ਪਰਿਵਾਰ ਦਾ ਪੇਟ ਪਾਲਦੇ ਹਨ, ਇਹ ਲੋਕ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਉਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼, ਬਿਹਾਰ, ਮੱਧ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਆਦਿ ਸੂਬਿਆਂ ਤੋਂ ਆਉਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਸਮਾਨ ਖ਼ਰੀਦਣ ਵਾਲੇ ਕਿਸੇ ਠੇਕੇਦਾਰ ਵੱਲੋਂ ਕਿਸੇ ਜ਼ਿਮੀਂਦਾਰ ਕੋਲੋਂ ਜ਼ਮੀਨ ਠੇਕੇ ਤੇ ਲੈ ਕੇ ਜਾਂ ਕਿਤੇ ਵੀ ਜ਼ਮੀਨ ਲੈਕੇ ਉਸ ਜ਼ਮੀਨ ਵਿਚ ਇਨ੍ਹਾਂ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਰੈਣ ਬਸੇਰਾ ਕਰਨ ਲਈ ਕਿਹਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਇਹ ਲੋਕ ਉੱਥੇ ਆਪਣੀਆਂ ਕੁੱਲੀਆਂ ਬਣਾ ਕੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਬੈਠ ਜਾਂਦੇ ਹਨ ਕਈ ਥਾਵਾਂ ਤੇ ਇਹ ਲੋਕ 15 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਲਗਾਤਾਰ ਰਹਿੰਦੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ ਨਾ ਹੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕੋਈ ਸਰਕਾਰੀ ਸਹੂਲਤ ਦਾ ਹੀ ਲਾਭ ਮਿਲਦਾ ਹੈ। ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਇਹ ਲੋਕ ਝਿੱਲ ਰੋਡ ਤੇ, ਮਿਰਚ ਮੰਡੀ, ਦਾਣਾ ਮੰਡੀ, ਸਬਜ਼ੀ ਮੰਡੀ, ਤ੍ਰਿਪੜੀ, ਫੋਕਲ ਪੁਆਇੰਟ, ਦੌਲਤਪੁਰ, ਹੀਰਾ ਬਾਗ਼, ਭਾਦਸੋਂ ਰੋਡ, ਅਬਲੋਵਾਲ, ਸੰਗਰੂਰ ਰੋਡ, ਸੂਲਰ ਰੋਡ, ਚੀਕਾ ਰੋਡ, ਸਨੌਰੀ ਅੱਡਾ ਆਦਿ ਇਲਾਕਿਆਂ ਵਿਚ ਕੁਲੀਆਂ ਪਾਕੇ ਬੈਠੇ ਹਨ। ਝਿੱਲ ਪਿੰਡ ਕੋਲ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ 2000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਲੋਕਾਂ ਲਈ ਠੇਕੇਦਾਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਲੋਕਾਂ ਵਿਚ ਬਲੀ ਹਸਨ, ਅਕਰਮ, ਕੱਲੂ, ਨਿਰਾਲੇ, ਜ਼ਰੀਫ਼, ਆਰਿਫ਼ ਆਦਿ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ ਕਰੀਬ 14 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ,ਇਹ ਲੋਕ ਕੁੱਲੀਆਂ ਪਾਕੇ ਪਰਿਵਾਰਾਂ ਸਮੇਤ ਬੈਠੇ ਹਨ, ਸਵੇਰੇ ਹੀ ਇਹ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਘਰਾਂ ਵਿਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੂੜਾ ਕਬਾੜ (ਕਾਗ਼ਜ਼, ਬੋਤਲਾਂ, ਪਲਾਸਟਿਕ ਆਦਿ) ਚੁੱਕ ਕੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤੇ ਛਾਂਟ ਕੇ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਆਕੇ ਵੇਚ ਦਿੰਦੇ ਹਨ ਤੇ ਰੋਜ਼ਾਨਾ ਦੋ ਸੋ ਰੁਪਏ ਤੋਂ ਚਾਰ ਸੌ ਰੁਪਏ ਤੱਕ ਕਮਾ ਲੈਂਦੇ ਹਨ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਕਈ ਵਾਰੀ ਪੁਲੀਸ ਜਾਂ ਸਰਕਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪੁੱਛ-ਪੜਤਾਲ ਕਰਨ ਲਈ ਆਉਂਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣੇ ਯੂਪੀ ਬਿਹਾਰ ਦੇ ਅਧਾਰ ਕਾਰਡ ਜਾਂ ਫਿਰ ਕੋਈ ਵੀ ਸ਼ਨਾਖ਼ਤੀ ਪੱਤਰ ਦਿਖਾਉਂਦੇ ਹਨ। ਜਿਸ ਦੀ ਗਵਾਹੀ ਅਸੀਂ ਪਾ ਦਿੰਦੇ ਹਾਂ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਛੁਟਕਾਰਾ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਵਾਲੇ ਜਫਰ, ਬਲੀ ਹਸਨ ਆਦਿ ਹੋਰ ਕਈ ਸਾਰੇ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਅਸੀਂ ਇੱਥੇ 10-15 ਸਾਲਾਂ ਤੋਂ ਰਹਿ ਰਹੇ ਹਾਂ ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਇੱਥੇ ਜਨਮੇ ਹਨ, ਪਰ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਜਨਮ ਸਰਟੀਫਿਕੇਟ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਸਾਡੇ ਬੱਚੇ ਵੀ ਸਕੂਲ ਵਿਚ 10-15 ਫ਼ੀਸਦੀ ਹੀ ਜਾ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਸਾਨੂੰ ਕੋਈ ਸਿਲੰਡਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਦਾ ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੇ ਕੋਲ ਰਾਸ਼ਨ ਕਾਰਡ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਦਾਲ, ਰੋਟੀ ਚਾਵਲ ਅਸੀਂ ਲੱਕੜਾਂ ਦੇ ਚੁੱਲ੍ਹੇ ਤੇ ਹੀ ਪਕਾਉਂਦੇ ਹਾਂ, ਇਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ  ਕਦੇ ਕਦੇ ਅਸੀਂ ਚਿਕਨ ਆਦਿ ਵੀ ਬਣਾ ਲੈਂਦੇ ਹਾਂ ਸ਼ਰਾਬ ਵੀ ਸਾਡੇ ਵਿਚੋਂ 20-25 ਫ਼ੀਸਦੀ ਲੋਕ ਪੀਂਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਸਾਡੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਨਰਕ ਤੋਂ ਵੀ ਬਦਤਰ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਕਿਹਾ ਕਿ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਹੀ ਸਾਡੀ ਅਬਾਦੀ 12000 ਤੋਂ ਵੱਧ ਹੈ ਸਾਰੇ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਸ਼ਹਿਰਾਂ ਵਿਚ ਲੱਖਾਂ ਲੋਕ ਕੂੜਾ ਕਬਾੜ ਚੁੱਕੇ ਆਪਣਾ ਪੇਟ ਪਾਲ ਰਹੇ ਹਨ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚੋਂ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਵੀ ਪੰਜਾਬ ਵਿਚ ਵੋਟ ਪਾਉਣ ਦਾ ‌ਅਧਿਕਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਸਾਡੀਆਂ ਵੋਟਾਂ ਸਾਡੇ ਪਿਛਲੇ ਸੂਬਿਆਂ ਵਿਚ ਬਣੀਆਂ ਹਨ,ਰੋਜ਼ੀ ਰੋਟੀ ਦੀ ਲੋੜ ਕਰਕੇ ਰੁੱਝੇ ਹੋਣ ਕਾਰਨ ਅਸੀਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਚੋਣ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਵੀ ਆਪਣੀ ਵੋਟ ਦਾ ਇਸਤੇਮਾਲ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦੇ।

ਗੰਦਗੀ ਦੇ ਢੇਰ ਲਗਾਉਂਦੇ ਨੇ ਸਾਡੀਆਂ ਕਾਲੋਨੀਆਂ ਵਿਚ : ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ
ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲੀਆਂ ਦੇ ਨੇੜੇ ਤੇੜੇ ਕਈ ਕੋਠੀਆਂ ਦੇ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇੱਥੇ ਰਹਿਣ ਤੇ ਇਤਰਾਜ਼ ਹੈ, ਗੁਰਦੇਵ ਸਿੰਘ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਸ਼ਹਿਰ ਵਿਚੋਂ ਇਹ ਲੋਕ ਗੰਦਗੀ ਉਠਾ ਇੱਥੇ ਲਿਆਉਂਦੇ ਹਨ, ਜਿਸ ਵਿਚੋਂ ਸੜ੍ਹਾਂਦ ਮਾਰਦੀ ਹੈ। ਅਸੀਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਅਧਿਕਾਰੀਆਂ ਨੂੰ ਲਿਖ ਕੇ ਦੇ ਆਏ ਹਾਂ ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਨੇ ਵੀ ਨਹੀਂ  ਉਠਾਇਆ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਸਾਨੂੰ ਵੀ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗੰਦਗੀ ਵਿਚ ਰਹਿਣਾ ਪੈ ਰਿਹਾ ਹੈ।

ਜਸਟਿਸ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਸ਼ਰ ਕਰਨ ਲਈ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਮਿਲੇ ਗਾਂਧੀ

1986 ’ਚ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਸ ’ਤੇ ਨਕੋਦਰ ਵਿਖੇ ਬੈਠੇ ਚਾਰ ਸਿੰਘ ਕੀਤੇ ਗਏ ਸਨ ਸ਼ਹੀਦ
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ
ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਮੈਂਬਰ ਪਾਰਲੀਮੈਂਟ ਡਾ. ਧਰਮਵੀਰ ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕੇਂਦਰ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਤੋਂ ਜਸਟਿਸ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਸ਼ਰ ਕਰਨ ਦੀ ਮੰਗ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਡਾ. ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ  ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ 1986 ਵਿਚ ਸ੍ਰੀ ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਰੋਸ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਸੰਗਤਾਂ ’ਤੇ ਗੋਲੀਆਂ ਚਲਾ ਕੇ ਚਾਰ ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸਿੱਖਾਂ ਨੂੰ ਸ਼ਹੀਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਜਿਸ ਦੀ ਜਾਂਚ ਜਸਟਿਸ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ 32 ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਅਜੇ ਤੱਕ ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਨਸ਼ਰ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਗਈ।
        ਇੱਥੋਂ ਪ੍ਰੈੱਸ ਬਿਆਨ ਜਾਰੀ ਕਰਦਿਆਂ ਡਾ.ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਹੈ ਕਿ ਪਿਛਲੇ ਦੋ ਹਫ਼ਤੇ ਤੋਂ ਲੋਕ ਸਭਾ ਦੀ ਕਾਰਵਾਈ ਲਗਾਤਾਰ ਠੱਪ ਹੋਣ ਅਤੇ ਸਦਨ ਅੰਦਰ ਇਹ ਮੁੱਦਾ ਨਾਂ ਉਠਾਏ ਜਾਣ ਕਾਰਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਬਿਆਨ ਵਿਚ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਫਰਵਰੀ 1986 ਵਿਚ ਨਕੋਦਰ ਵਿਖੇ  ਗੁਰੂ ਗ੍ਰੰਥ ਸਾਹਿਬ ਦੀ ਬੇਅਦਬੀ ਵਿਰੁੱਧ ਰੋਸ ਪ੍ਰਗਟ ਕਰ ਰਹੇ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਉੱਤੇ ਪੁਲਿਸ ਫਾਇਰਿੰਗ ਨਾਲ ਸ਼ਹੀਦ ਹੋਏ ਚਾਰ  ਨਿਰਦੋਸ਼ ਸ਼ਰਧਾਲੂਆਂ ਦੀ ਘਟਨਾ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਲਈ ਬਣੀ ਜਸਟਿਸ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਅਜੇ ਤੱਕ ਨਸ਼ਰ ਨਾ ਕਰਨ ਅਤੇ ਦੋਸ਼ੀਆਂ ਨੂੰ ਜ਼ੁਲਮ ਦੇ ਕਟਹਿਰੇ ਵਿਚ ਖੜ੍ਹਾ ਕਰਕੇ ਸਜਾਵਾਂ ਨਾ ਦੇਣ ਵਿਰੁੱਧ, ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਮੁਜਰਮਾਨਾ ਉਦਾਸੀਨਤਾ ਤੇ ਪਹੁੰਚ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼, ਇਨਸਾਫ਼ ਦੀ ਮੰਗ ਕਰਦੇ ਹੋਏ, ਭਾਰਤ ਦੇ ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੀਤੀ ਅਤੇ ਇਸ ਸਬੰਧ ਵਿਚ ਬਣੇ ਜਸਟਿਸ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਫ਼ੌਰੀ ਤੌਰ ਤੇ ਜਨਤਕ ਕਰਨ ਅਤੇ  ਨਿਰਦੋਸ਼ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਦੇ ਕਾਤਿਲ- ਪੁਲਿਸ ਮੁਲਾਜ਼ਮਾਂ, ਅਫ਼ਸਰਾਂ ਤੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰ ਅਫ਼ਸਰਸ਼ਾਹੀ  ਨੂੰ ਸਜਾਵਾਂ ਦੇਣ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਸਖ਼ਤ ਦਿਸ਼ਾ ਨਿਰਦੇਸ਼ ਜਾਰੀ ਕਰਨ ਦੀ ਬੇਨਤੀ ਕੀਤੀ। ਡਾ. ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਇੱਥੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਸ੍ਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੇ ਤੁਰੰਤ ਆਪਣੇ ਸੈਕਟਰੀ ਨੂੰ ਬੁਲਾ ਕੇ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਦੀ ਇਸ ਗੈਰ-ਸੰਜੀਦਗੀ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ, ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਲਈ ਪੰਜਾਬ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਲਿਖਣ ਲਈ ਕਿਹਾ ਅਤੇ ਰਿਪੋਰਟ ਭੇਜਣ ਲਈ ਹੁਕਮ ਦਿੱਤੇ। ਡਾ. ਗਾਂਧੀ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ 32 ਸਾਲ ਬੀਤ ਜਾਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਜਸਟਿਸ ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਕਮਿਸ਼ਨ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨਸ਼ਰ ਨਾ ਹੋਣ ਤੇ ਪੰਜਾਬ ਦੀਆਂ ਸਰਕਾਰਾਂ ਦੀ ਨੀਅਤ ਦਾ ਪੰਜਾਬੀਆਂ ਪ੍ਰਤੀ ਪਹੁੰਚ ਦਾ ਪਤਾ ਲੱਗਦਾ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਦਾ ਤੁਰੰਤ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰਨ ਤੇ ਧੰਨਵਾਦ ਵੀ ਕੀਤਾ।
ਗਾਂਧੀ ਫ਼ੋਟੋ : ਗ੍ਰਹਿ ਮੰਤਰੀ ਸ੍ਰੀ ਰਾਜਨਾਥ ਸਿੰਘ ਨੂੰ ਚਿੱਠੀ ਦਿੰਦੇ ਹੋਏ ਡਾ. ਗਾਂਧੀ। ਫ਼ੋਟੋ ਅਕੀਦਾ

ਇਨਸਾਨੀ ਹੱਡੀਆਂ ਨੂੰ ਖੋਰ ਦੇਣ ਵਾਲਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਤੱਕ ‘ਫਲਿਓਰਾਇਡ’ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਪਾਣੀਆਂ ’ਚ ਆਇਆ

ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਦੇ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਦੇ ਬਲਾਕ ਘਨੌਰ, ਰਾਜਪੁਰਾ ਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਸਥਿਤੀ ਨਾਜ਼ੁਕ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ 285 ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਹੋਇਆ ਖ਼ੁਲਾਸਾ
ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ
ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਪਿੰਡਾਂ ਦੇ ਧਰਤੀ ਹੇਠਲੇ ਪਾਣੀ ‘ਚ ਜਨ ਜੀਵਨ ਲਈ ਅੰਤਾਂ ਦਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਤੱਕ ‘ਫਲਿਓਰਾਇਡ’ ਵੱਡੀ ਮਾਤਰਾ ਵਿਚ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਆਉਣ ਵਾਲੇ ਸਮੇਂ ‘ਚ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਲੋਕ ਹੱਡੀਆਂ ਅਤੇ ਦੰਦਾਂ ਦੀਆਂ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦੀ ਗ੍ਰਿਫ਼ਤ ਵਿਚ ਆਉਣਗੇ। ਇਹ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਅੰਕੜਾ ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਵੱਲੋਂ ਰੰਡਮਲੀ ਕਰਾਈ ਗਈ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ।   
    ਜਲ ਸਪਲਾਈ ਤੇ ਸੈਨੀਟੇਸ਼ਨ ਵਿਭਾਗ ਪੰਜਾਬ ਦੇ ਟੀਡਬਲਿਊਈਆਰ ਯੂਨਿਟ ਵੱਲੋਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਅਨੁਸਾਰ ‘ਫਲਿਓਰਾਇਡ’ ਸਵਿਕਾਰਯੋਗ 1.0 ਅਤੇ ਜਾਇਜ਼ 1.5 ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ ਹੈ ਪਰ ਜੋ ਪੰਜਾਬ ਦੇ 285 ਪਿੰਡਾਂ ਦੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿਚ ਦਰਸਾਇਆ ਗਿਆ ਹੈ ਉਨ੍ਹਾਂ ‘ਚ ਕੋਈ ਵੀ ਪਿੰਡ ਅਜਿਹਾ ਨਹੀਂ ਜਿੱਥੇ ਕਿ ‘ਫਲਿਓਰਾਇਡ’ 1.5 ਤੋਂ ਘੱਟ ਆਇਆ ਹੋਵੇ ਸਗੋਂ ਕਈ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਤਾਂ ਸਥਿਤੀ ਬਹੁਤ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਮੋੜ ’ਤੇ ਪੁੱਜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਤਰਸਿੱਕਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਲਰਬਾਲਾ ਪਾਈ ‘ਚ 4.77‘ਫਲਿਓਰਾਇਡ’ ਆਇਆ ਹੈ ਇਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਬਰਨਾਲਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਕਾਲੇਕੇ ਜਨਰਲ ਅਤੇ ਐਸਸੀ ਬਸਤੀ ‘ਚ 2.11,  ਬਠਿੰਡਾ ਦੇ ਬਲਾਕ ਰਾਮਪੁਰਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਭੂੰਦੜ ‘ਚ 2.26, ਸ੍ਰੀ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਬਲਾਕ ਖੇੜਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਹਰਨਾ ‘ਚ 2.4, ਪਤਾਰਸੀ ਖੁਰਦ ‘ਚ 2.62, ਸਲੇਮਪੁਰ ਤੇ ਸਿਧਰਾਂ ‘ਚ 2.22, ਟਿੰਬਰਪੁਰ ‘ਚ 2.64 ‘ਫਲਿਓਰਾਇਡ’ ਆਇਆ ਹੈ। ਫਾਜਲਿਕਾ ਦੇ ਬਲਾਕ ਫਾਜਲਿਕਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਘੜੂਮੀ ‘ਚ 2.72, ਮਾਨਸਾ ਦੇ ਬਲਾਕ ਸਰਦੂਲਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪਿੰਡ ਫੂਸ ਮੰਡੀ ਤੇ ਸਾਧੂਵਾਲਾ ‘ਚ 2.52, ਪਠਾਨਕੋਟ ਦੇ ਬਲਾਕ ਨਰੋਟ ਜੈਮਲ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿੰਡ ਗਾਂਡੇਪਿੰਡੀ ਤੇ ਖੋਖਰ ਕੋਟਲੀ ‘ਚ 3.6, ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਬਲਾਕ ਭੁਨਰਹੇੜੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਬਦੁਲਪੁਰ ‘ਚ 2.18, ਪਰੌੜ ਤੇ ਉਪਲੀ ‘ਚ 2.01, ਬਲਾਕ ਘਨੌਰ ਤੇ ਪਿੰਡ ਬਲੋਪੁਰ ‘ਚ 2.14, ਬੀਬੀਪੁਰ ‘ਚ 2.48, ਚਲਹੇੜੀ ‘ਚ 3.54, ਚਤਰਨਗਰ ‘ਚ 5.2, ਫਰੀਦਪੁਰ ਜੱਟਾਂ ‘ਚ 2.36, ਗੰਡਿਆਂ ‘ਚ 8.3, ਘੱਗਰ ਸਰਾਏ ‘ਚ 8.5, ਘੁੰਗਰਾਂ ‘ਚ 5.8, ਹਸਨਪੁਰ ਜੱਟਾਂ ‘ਚ 3.9, ਕਾਮੀ ਕਲਾਂ ‘ਚ 2.92, ਖੈਰਪੁਰ ਸ਼ੇਖ਼ਾਂ ‘ਚ 4.0, ਖ਼ਾਨਪੁਰ ਗੰਡਿਆਂ ‘ਚ 3.4, ਖੇੜੀ ਮੰਡਲਾਂ ‘ਚ 2.5, ਕੁੱਥਾਖੇੜੀ ‘ਚ 3.5, ਲੋਚਮਾਂ ‘ਚ 5.85, ਮਦਨਪੁਰ ‘ਚ 2.82, ਮੱਗਰ ‘ਚ 5.7, ਨਰੜੂ ‘ਚ 3.0, ਨੱਥੂਮਾਜਰਾ ‘ਚ 2.18, ਪਹਾੜੀਪੁਰ ‘ਚ 3.56, ਪੰਡਤਾਂ ਖੇੜੀ ‘ਚ 2.5, ਪਿੱਪਲ ਮੰਘੌਲੀ ‘ਚ 2.2, ਸਾਹਲ ‘ਚ 5.85, ਸਲੇਮਪੁਰ ਸ਼ੇਖ਼ਾਂ ‘ਚ 8.7, ਸਨੌਲੀਆਂ ‘ਚ 2.72, ਸ਼ਾਹਪੁਰ ਅਰਾਈਆਂ ‘ਚ 5.8, ਸੇਖੁਪੁਰ ‘ਚ 5.5, ਸੂਹਰੋਂ ‘ਚ 2.4, ਤੇਪਲਾ ‘ਚ 2.16, ਉਲਾਣਾ ‘ਚ 2.4, ਬਲਾਕ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਚਮਾਰਹੇੜੀ ‘ਚ 2.03, ਦੌਲਤਪੁਰ ਫ਼ਕੀਰਾਂ ‘ਚ 2.1, ਮਹਿਮੂਦਪੁਰ ਆੜੀਆਂ ‘ਚ 2.63, ਮਿਰਜ਼ਾਪੁਰ ‘ਚ 2.1, ਰੀਠਖੇੜੀ ‘ਚ 2.09, ਸੈਫਦੀਪੁਰ ‘ਚ 2.63, ਬਲਾਕ ਰਾਜਪੁਰਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਕਬਰਪੁਰ ‘ਚ 2.28, ਭੱਪਲ ‘ਚ 2.59, ਭਟੇੜੀ ‘ਚ 2.28, ਚੱਕ ਕਲਾਂ ‘ਚ 2.18, ਚੰਦੂਆਂ ਖੁਰਦ ‘ਚ 2.38, ਢਕਾਨਸੂ ਕਲਾਂ ਤੇ ਖੁਰਦ ‘ਚ 3.52, ਫਰੀਦਪੁਰ ‘ਚ 3.02, ਫਰੀਦਪੁਰ ਗੁੱਜਰਾਂ ‘ਚ 2.28, ਇਸਲਾਮਪੁਰ ‘ਚ 2.58, ਖੈਰਪੁਰ ਜੱਟਾਂ ‘ਚ 5.35, ਖਰਾਜਪੁਰ ‘ਚ 3.24, ਮੰਗਪੁਰ ‘ਚ 2.56, ਮਹਿਮਾ ‘ਚ 5.35, ਨਲਾਸਕਲਾਂ ‘ਚ 2.9, ਨੀਲਪੁਰ ‘ਚ 2.1, ਪੱਬਰੀ ‘ਚ 2.24, ਪਰਾਓ ਉਗਾਣਾ ਵਿਚ 2.38, ਪਹਿਰਕਲਾਂ ਤੇ ਖੁਰਦ ਵਿਚ 2.74, ਰਾਮਨਗਰ ਸੌਂਟੀ ਵਿਚ 2.38, ਰੰਗੀਆਂ ਵਿਚ 2.9, ਸਰਾਏਬੰਜਾਰਾ ਵਿਚ 2.18, ਸ਼ਾਮਦੂ ਵਿਚ 3.28, ਸੁਰਜਗੜ੍ਹ, ਸੁਰਾਲ ਕਲਾਂ ਤੇ ਖੁਰਦ ਵਿਚ 2.7, ਉਗਾਣਾ, ਉਕਸੀ ਜੱਟਾ ਤੇ ਕੰਵਰਪੁਰ 2.38, ਬਲਾਕ ਸਨੌਰ ਤੇ ਮੇਹਰਗੜ੍ਹ ਬੱਤਾ ਅਤੇ ਬੱਤੀ ਵਿਚ 2.08, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਸੰਗਰੂਰ ਦੇ ਬਲਾਕ ਅਡਾਨਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਘਨੌਟਾ, ਘਮੌੜ ਘਾਟ, ਰਾਗਗੜ੍ਹ ਗੁੱਜਰਾਂ ਅਤੇ ਰਾਮਪੁਰ ਗੁੱਜਰਾਂ ਵਿਚ 4.09, ਬਲਾਕ ਭਵਾਨੀਗੜ੍ਹ ਦੇ ਪਿੰਡ ਭਾਰੋ ਅਤੇ ਡੇਹਲੇਵਾਲ ਵਿਚ 2.56, ਬਲਾਕ ਲਹਿਰਾਗਾਗਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਢੀਂਡਸਾ ਵਿਚ 2.6, ਲੇਹਲ ਖੁਰਦ ਵਿਚ 3.96, ਭਾਈ ਕੇ ਪਸੌਰ ਵਿਚ 2.7, ਬਲਾਕ ਮਲੇਰਕੋਟਲਾ-1 ਦੇ ਪਿੰਡ ਖ਼ਾਨਪੁਰ ’ਚ 3.11, ਬਲਾਕ ਸੁਨਾਮ ਦੇ ਪਿੰਡ ਘਨੌਰ ਰਾਜਪੂਤਾਂ ’ਚ 2.05, ਖਾਨਗੜ੍ਹ‘ ਵਿਚ 2.4, ਖੇਤਲਾ ਅਤੇ ਬਸ ਸਟੈਂਡ ਬਸਤੀ ਖੇਤਲਾ ’ਚ 2.34, ਸੰਤਪੁਰਾ ‘ਚ 2.05, ਸੇਹਰੋਂ, ਸੇਹਰੋਂ ਮਾਡਲ ਟਾਊਨ-ਇਕ ਤੇ ਦੋ ’ਚ 2.58, ਸਿਹਾਲ ‘ਚ 2.22, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਮੋਹਾਲੀ ਦੇ ਬਲਾਕ ਡੇਰਾਬਸੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਖਜੂਰਮੰਡੀ ‘ਚ 2.52, ਸਗੌਂਧ ਅਤੇ ਸਗੌਥਾ ‘ਚ 3.01, ਬਲਾਕ ਖਰੜ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪਾਤੜਾਂ ‘ਚ 2.35, ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਤਰਨਤਾਰਨ ਦੇ ਬਲਾਕ ਪੱਟੀ ਦੇ ਪਿੰਡ ਤੱਖੜਪੁਰਾ ਅਤੇ ਤੱਖੜਪੁਰਾ ਦੀ ਅਬਾਦੀ ਹਰੀਜਨ ’ਚ 4.5, ਬਲਾਕ ਵਲਟੋਹਾ ਦੇ ਪਿੰਡ ਅਮੀਰ ਕੇ ਅਤੇ ਚੀਮਾ ਖੁਰਦ ‘ਚ 2.64 ‘ਫਲਿਓਰਾਇਡ’ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਆਈ ਹੈ। ਅਧਿਕਾਰੀ ਆਪਣਾ ਨਾਮ ਨਾ ਛਾਪਣ ਦੀ ਸ਼ਰਤ ਤੇ ਸਿਰਫ਼ ਏਨਾ ਕਹਿ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਪਿੰਡਾਂ ਵਿਚ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਆਰਓ ਲਗਾ ਕੇ ਕਾਫ਼ੀ ਏਰੀਆ ਠੀਕ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਹੈ।
ਰਾਜਿੰਦਰਾ ਹਸਪਤਾਲ ਹੱਡੀਆਂ ਵਿਭਾਗ ਦੇ ਪ੍ਰੋਫੈਸਰ ਤੇ ਮੁਖੀ ਡਾ. ਮਨਜੀਤ ਸਿੰਘ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ‘ਫਲੋਰਸਿਸ’ ਨਾਲ ਇਨਸਾਨ ਦੀ ਰੀੜ੍ਹ ਦੀ ਹੱਡੀ ਤੇ ਅਸਰ ਕਰਦਾ ਹੈ, ਪਿੱਠ, ਲੱਤਾਂ, ਹੱਡੀਆਂ ਆਦਿ ਵਿਚ ਦਰਦ ਰਹਿਣ ਲੱਗ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਥਾਇਰਾਇਡ ਤੇ ਅਸਰ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਹੌਲੀ ਹੌਲੀ ਲੱਤਾਂ ਖੜ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ, ਤੇ ਪੈਰਾਲਾਈਜ਼ ਵੀ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ, ਦੰਦਾ ਕਮਜ਼ੋਰ ਹੋਣ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਪੀਲੇ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਨ, ਆਖ਼ਰੀ ਸਟੇਜ ਤੇ ਜਾਂਦਾ ਜਾਂਦਾ ਮਰੀਜ਼ ਤੜਪ ਤੜਪ ਕੇ ਜਾਨ ਦਿੰਦਾ ਹੈ।