ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਭਾਗ-19
ਲੇਖਕ : ਗੁਰਨਾਮ ਸਿੰਘ ਅਕੀਦਾ
ਇਕ ਵਾਰੀ ਇਕ ਫੇਰੀ ਲਾਉਣ ਵਾਲਾ ‘ਬਿੱਛੂ’ ਵੇਚਦਾ ਫਿਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਇਕ ਬੰਦਾ ਪੁੱਛਦਾ ‘‘ਕੀ ਰੇਟ ਲਾਏ ਭਾਈ ਬਿੱਛੂ?’’ ਤਾਂ ਫੇਰੀ ਵਾਲਾ ਕਹਿੰਦਾ ‘‘ਪੰਜ ਰੁਪਏ ਦਾ ਇਕ’’ ਬੰਦਾ ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ‘‘ਜੋ ਛੋਟੇ ਛੋਟੇ ਹਨ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕੀ ਰੇਟ ਆ’’ ਤਾਂ ਫੇਰੀ ਵਾਲਾ ਕਹਿਣ ਲੱਗਾ ‘‘ ਸਭ ਦੇ 5-5 ਰੁਪਏ-ਭਾਵੇਂ ਛੋਟਾ ਭਾਵੇਂ ਵੱਡਾ’’ ਤਾਂ ਬੰਦਾ ਕਹਿੰਦਾ ‘‘ਯਾਰ ਛੋਟਿਆਂ ਦੇ ਤਾਂ ਰੇਟ ਘੱਟ ਕਰ ਲਾ..’’ ਤਾਂ ਫੇਰੀ ਵਾਲਾ ਕਹਿੰਦਾ ‘‘ਹੱਥ ਲਾਕੇ ਦੇਖ ਸਰਦਾਰ ਸਾਹਿਬ .. ਡੰਗ ਸਭ ਇਕ ਸਾਰ ਹੀ ਮਾਰਦੇ ਆ.. ਫੇਰ ਰੇਟ ਕਿਵੇਂ ਘੱਟ ਵੱਧ ਕਰ
ਲਵਾਂ..’’ ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ’ਤੇ ਵੀ ਢੁਕਦੀ ਹੈ, ਪੱਤਰਕਾਰ ਕੋਈ ਛੋਟਾ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ, ਇਹ ਫ਼ਰਕ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਦੇ ਗ਼ੁਲਾਮ ਸਿਆਸੀ ਲੋਕਾਂ ਨੇ ਤੇ ਸੱਤਾ ਪੱਖ ਨੇ ਪਾਇਆ ਹੋਇਆ ਹੈ, ਇਹ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਾਲਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ, ਕਿਉਂਕਿ ਬਿਊਰੋਕਰੇਸੀ ਆਪਣੀ ਮਾਤ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜਾਂ ਆਪਣੀ ਰਾਜ ਭਾਸ਼ਾ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਿਚ ਮੂੰਹ ਮਾਰਦੀ ਹੈ ਤੇ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਿਚ ਲੱਗੀਆਂ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨੂੰ ਹੀ ਤਰਜੀਹ ਦਿੰਦੇ ਹਨ। ਜਦ ਕਿ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਮੁੱਦੇ ਜੋ ਵੱਡੇ ਬਣਨੇ ਚਾਹੀਦੇ ਹਨ ਉਹ ਛੋਟੀਆਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਵਾਲੇ ਵੀ ਤਾਂ ਚੁੱਕਦੇ ਹਨ। ਪਰ ਉਹ ਪੰਜਾਬੀ ਕਰਕੇ ਛੋਟੇ ਹੋਕੇ ਰਹਿ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਮੇਰੀ ਨਜ਼ਰ ਵਿਚ ਕੋਈ ਵੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਛੋਟਾ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ।
ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਦੋ ਗਰੁੱਪ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਇਕ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਪਟਿਆਲਾ ਮੀਡੀਆ ਕਲੱਬ ਦੇ ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਦੂਜੇ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਅਸਲ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਉਂਜ ਲੱਗ ਇੰਜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਜਿਵੇਂ ਦੂਜੇ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਪਰ ਅਸਲ ਵਿਚ ਜੋ ਅੰਦਰਲੇ ਹਿੱਸੇ ਦੀ ਗੱਲ ਹੈ ਉਸ ਵਿਚ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਦੂਜੇ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਅਗਵਾਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਹੀ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ, ਜਾਂ ਇੰਜ ਕਹਿ ਲਓ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਗਰੁੱਪ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ।
ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਸਮਰਪਣ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ, ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਇਹ ਲੱਗ ਰਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਸਾਡੇ ਨਾਲ ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ ਨੇ ਗ਼ੱਦਾਰੀ ਕੀਤੀ ਹੈ, ਜਦ ਕਿ ਪਟਿਆਲਾ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਜ਼ੋਰਦਾਰ ਤਾਕਤ ਵਾਲਾ ਗਰੁੱਪ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਦਾ ਹੀ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਸਮਾਂ ਬੜਾ ਹੀ ਕਮਾਲ ਦਾ ਸੀ, ਜਦੋਂ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਦੀ ਹਰ ਗੱਲ ਪੱਥਰ ਦੇ ਲਕੀਰ ਹੁੰਦੀ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਹੁਕਮ ਇਲਾਹੀ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਉਹ ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਕਹਿੰਦਾ ਤਾਂ ਉਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਸਾਰੇ ਲੋਕ ਮੰਨਦੇ ਸਨ, ਕਮਾਲ ਦੀ ਗੱਲ ਇਹ ਸੀ ਕਿ ਦਾ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਵੱਲੋਂ ਵੀ ਬੀਬੀ ਗਗਨ ਤੇਜਾ ਵਰਗੀ ਧੜੱਲੇਦਾਰ ਪੱਤਰਕਾਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਪੂਰਾ ਯੋਗਦਾਨ ਪਾ ਰਹੀ ਸੀ। ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੇ ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਕੂਟਨੀਤਕ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਦਾ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਦੇ ਅਮਨ ਸੂਦ ਦੀ ਬਹੁਤੀ ਦਖ਼ਲ ਅੰਦਾਜ਼ੀ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਹੀ ਸੀ। ਮੀਟਿੰਗਾਂ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋਣਾ ਵੱਖਰੀ ਗੱਲ ਸੀ।
ਪਟਿਆਲਾ ਮੀਡੀਆ ਕਲੱਬ ਦੇ ਸੰਵਿਧਾਨ ਦੀ ਧਾਰਾ 2 ਵਿਚ ਕਲੱਬ ਦੀ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਨੂੰ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਦੀ
 |
| ਸਵਿੰਧਾਨ ਵਿਚ ਦਰਜ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਦੀਆਂ ਪਾਵਰਾਂ |
ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਜਾਂ ਨਿਸਕਾਸ਼ਤ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਲੱਬ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਜਾਂ ਇਸ ਦੇ ਉਦੇਸ਼ਾਂ ਦੀ ਨਿਖੇਧੀ ਕਰਨ ਆਦਿ ਕਈ ਸਾਰੇ ਕਲੱਬ ਵਿਰੋਧੀ ਕੰਮ ਕਰਨ ਕਰਕੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਮੈਂਬਰ ਦੀ ਮੈਂਬਰਸ਼ਿਪ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਦਾ ਪ੍ਰਾਵਾਧਾਨ ਸੀ ਤੇ ਕਲੱਬ ਵਿਚੋਂ ਕੱਢਣ ਦਾ ਵੀ ਪ੍ਰਾਵਾਧਾਨ ਰੱਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ
ਧਾਰਾ 5 ਵਿਚ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਦੀ ਬਣਤਰ ਦੱਸੀ ਗਈ ਹੈ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਜਨਰਲ ਬਾਡੀ ਸਥਾਪਤ ਕਰੇਗੀ, ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਕੋਲ ਕਲੱਬ ਵਿਰੋਧੀ ਕਾਰਵਾਈਆਂ ਕਰਨ ’ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਨੂੰ ਵੀ ਤਲਬ ਕਰਨ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ, ਇਹ ਅਧਿਕਾਰੀ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਵਿਚ ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੇ 3/4 ਮੈਂਬਰਾਂ ਦੀ ਬਹੁਮਤ ਨਾਲ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਵਿਚ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ, ਸੀਨੀਅਰ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭੁਪੇਸ਼ ਚੱਠਾ, ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਣਾ, ਜਨਰਲ ਸਕੱਤਰ ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ, ਜੁਆਇੰਟ ਸੈਕਟਰੀ ਸੁਖਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮਾਨ, ਪ੍ਰਾਪੇਗੰਡਾ ਸੈਕਟਰੀ ਇੰਦਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰਨ ਤੇ ਖ਼ਜ਼ਾਨਚੀ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਰੁਪਾਣਾ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਕੋਲ ਪ੍ਰਧਾਨ ’ਤੇ ਵੀ ਐਕਸ਼ਨ ਲੈਣ ਦਾ ਅਧਿਕਾਰ ਸੀ। ਪਰ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿਚ ਵੰਡੇ ਜਾਣ ਕਰਕੇ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਵੀ ਇਸ ਵੇਲੇ ਦੋ ਫਾੜ ਹੋ ਗਈ ਸੀ। ਇਕ ਪਾਸੇ ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ ਤੇ ਭੁਪੇਸ਼ ਚੱਠਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਏ ਸਨ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਣਾ, ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ, ਸੁਖਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮਾਨ, ਇੰਦਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰਨ ਤੇ ਗੁਰਮੁਖ ਸਿੰਘ ਰੁਪਾਣਾ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਬਹੁਮਤ ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲ ਸੀ, ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਸੰਵਿਧਾਨਕ ਤੌਰ ਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਵੀ ਕਾਰਵਾਈ ਕਰ ਸਕਦੇ ਸਨ।
ਲੜਾਈ ਕੁਝ ਵੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਲੜਾਈ ਸਿਰਫ਼ ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੀ ਹੀ ਸੀ, ਦੋਵੇਂ ਗਰੁੱਪ ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਉਣ ਲਈ ਤਿਆਰ ਸਨ। ਹੁਣ ਇੱਧਰ ਜਗ ਬਾਣੀ ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ ਤੋਂ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ ਵੀ ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਦੂਜੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ ਦਾ ਕੱਟੜ ਵਿਰੋਧੀ ਬਣ ਚੁੱਕਿਆ ਪਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਰਗਰਮ ਸੀ, ਪਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਆਪਣੇ ਮਨ ਦੀਆਂ ਚਲਾਉਣ ਦਾ ਮਨ ਵਿਚ ਯੋਜਨਾ ਬਣਾ ਚੁੱਕਿਆ ਗਰੁੱਪ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਦਾ ਦਿਮਾਗ਼ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਏਜੰਡੇ ਤੇ ਹੁਣ ਫਿੱਟ ਬਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਦੋਵੇਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਨੂੰ ਇਕੱਠਿਆਂ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਕੌਣ ਨਿਭਾਵੇ? ਪ੍ਰਧਾਨਗੀ ਦੀ ਕੀ ਲੜਾਈ ਸੀ? ਉਹ ਤਾਂ ਚੋਣ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਰਵੇਲ
 |
| ਪਟਿਆਲਾ ਮੀਡੀਆ ਲਈ ਸੰਕੇਤਕ ਕਾਰਟੂਨ |
ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ ਨੂੰ ਭੁਪੇਸ਼ ਚੱਠਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕਰ ਰੱਖਿਆ ਸੀ, ਜੋ ਬਾਹਰੋਂ ਕਿਤੇ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਨੁਕਾਤੀ ਪ੍ਰੋਗਰਾਮ ਸੀ ਕਿ ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ ਸਾਰੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਅੰਗਰੇਜ਼ੀ ਵਾਲਿਆਂ ਸਣੇ ਪਟਿਆਲਾ ਮੀਡੀਆ ਕਲੱਬ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰੇ, ਸਮਝੌਤਾ ਕਰਾਉਣ ਵਾਲਾ ਇਨ੍ਹਾਂ ਵਿਚ ਕੋਈ ਨਜ਼ਰ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਹ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਕਿ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਇਕ ਵਾਰ ਫੇਰ ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੋਮਲ ਵਾਲੀ ਹੋਣ ਲੱਗ ਪਈ ਹੈ, ਜਿਵੇਂ ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੋਮਲ ਨੇ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਲੱਬ ਪਟਿਆਲਾ ’ਤੇ ਕਬਜ਼ਾ ਕੀਤਾ ਸੀ ਤੇ ਕੋਈ ਵੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਉਸ ਦੇ ਖ਼ਿਲਾਫ਼ ਨਹੀਂ ਬੋਲ ਸਕਿਆ ਸੀ, ਉਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦਾ ਮਾਮਲਾ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਪਰ ਇੱਥੇ ਥੋੜ੍ਹਾ ਜਿਹਾ ਵੱਖਰਾ ਮਾਮਲਾ ਸੀ, ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਿ ਪਹਿਲਾਂ ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੋਮਲ ਦੇ ਨਾਲ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਹੁਤੇ ਉਸ ਨਾਲ ਨਹੀਂ ਲੱਗੇ ਸਨ ਪਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਨੇ ਪਹਿਲਾਂ ਸਾਰਾ ‘ਹੋਮ ਵਰਕ’ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਉਹ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਗੱਲ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਜੋ ਕਾਮਯਾਬ ਵੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਲਈ ਉਸ ਦਾ ਮੁੱਖ ਅੱਡਾ ਪਹਿਲਾਂ ਪੀ ਡਬਲਿਊ ਡੀ ਦੀ ਲਾਲ ਕੋਠੀ ਗੈੱਸਟ ਹਾਊਸ ਬਣਿਆ, ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਅੱਡਾ ਸਿਟੀ ਸੈਂਟਰ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਕੋਈ ਵੀ ਥਾਂ ਹੋ ਸਕਦੀ ਸੀ, ਉਹ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣਾ ਪੱਖ ਜਿਤਾਉਣ ਵਿਚ ਪੂਰੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਕਾਮਯਾਬ ਸੀ, ਜਿਸ ਕਰਕੇ ਉਸ ਨੇ ਆਪਣੇ ਨਾਲ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਆਪਣੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਕਰ ਲਏ ਸਨ, ਜੋ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਮੁੱਖ ਧਾਰਾ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਨ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਦੀਆਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੂੰ, ਜਾਤ ਪਾਤ ਤੇ ਹਿੰਦੂਤਵਾ ਦੇ ਚਕਰਵਿਊ ਨੂੰ, ਮੈਂ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸਮਝਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਇਹ ਵੀ ਸਮਝਦਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ‘‘ਜੇ ਰਾਮ ਜੀ ਤੇ ਸਤ ਸ੍ਰੀ ਅਕਾਲ’’ ਵਿਚ ਫ਼ਰਕ ਸਮਝਦੇ ਹਨ ਤਾਂ ਫਿਰ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਭਲਾ ਕਿਵੇਂ ਕਰ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ ਦਾ ਸੰਪਰਕ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਨਾ ਹੋਣ ਦੇ ਬਾਵਜੂਦ ਮੇਰੀ ਹਮਦਰਦੀ ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਮਿਆਂ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕਿਸੇ ਨੇ ਸੰਪਰਕ ਨਹੀਂ ਕੀਤਾ, ਉਸ ਦਾ ਇਕ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਕੱਟੜ ਵਿਰੋਧੀ ਫੁਕਰਾ ਧਾਲੀਵਾਲ ਸੀ।
ਪੁਰਾਣੀ ਘਟਨਾ ਯਾਦ ਆ ਗਈ, ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਲੱਬ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਕਨਵੀਨਰ ਸੀ, ਤੇ ਪਟਿਆਲਾ ਕਲੱਬ ਪਟਿਆਲਾ ਦੀ ਚੋਣ ਕਰਾਉਣ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੋਮਲ ਮੇਰੇ ਉੱਤੇ ਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਬੰਗ ਉੱਤੇ ਪੁਲੀਸ ਵਿਚ ਸ਼ਿਕਾਇਤਾਂ ਦੇ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤੇ ਸਾਨੂੰ ਕਾਨੂੰਨੀ ਨੋਟਿਸ ਭੇਜ ਰਿਹਾ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਅਸੀਂ ਇਕੱਲੇ ਰਹਿ ਗਏ ਸੀ।
ਕੋ-ਕਨਵੀਨਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਗਰੀਸ਼ ਸੀ, ਜਿਸ ’ਤੇ ਇਹ ਦੋਸ਼ ਲੱਗਦੇ ਰਹੇ ਹਨ ਕਿ ਜਦੋਂ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਪੁਰਾਣਾ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਦੇ ਕੋਲ ਪਰੌਂਠਾ ਮਾਰਕਿਟ ਵਾਲੇ ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਸ਼ਿਅਪ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਕਵਰੇਜ ਕਰਨ ਲਈ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਗਰੀਸ਼ ਵੀ ਉੱਥੇ ਸੀ, ਉਸ ’ਤੇ ਵੱਡੇ ਦੋਸ਼ ਲੱਗੇ ਸਨ ਜੋ ਮੌਕੇ ਤੇ ਡੀ ਆਈ ਜੀ ਸ੍ਰੀ ਭਾਵੜਾ ਦੀ ਕਥਿਤ ਫਾਈਲ ਵਿਚ ਵੀ ਬੰਦ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਗਰੀਸ਼ ਨੇ ਕਥਿਤ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ‘‘ਛੇਤੀ ਕਰ ਜੋ ਕਰਨਾ ਅਸੀਂ ਅੱਗੇ ਵੀ ਜਾਣਾ’’ ਬਗੈਰਾ ਬਗੈਰਾ.. ਗੋਪਾਲ
 |
| DGP V K Bhawra |
ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਅਜੇ ਭਾਸ਼ਣ ਵਿਚ ਹੀ ਸਮਾਂ ਲੰਘਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਪਹਿਲਾਂ ਵੀ ਕਥਿਤ ਕਈ ਵਾਰੀ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਅੱਗ ਲਗਾਉਣ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਚੁੱਕਿਆ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਬੰਦੇ ਨੇ ਖ਼ੁਦਕੁਸ਼ੀ ਕਰਨ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕੀਤਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਉਹ ਸਮਾਂ ਬੜਾ ਖ਼ਤਰਨਾਕ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਇਆ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ ਤੇ ਉਸ ਨੂੰ ਮਰਨ ਲਈ ਛੱਡਿਆ ਵੀ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦਾ ਕਿ ਕਿਸੇ ਵੀ ਸੰਘਰਸ਼ਕਾਰੀ ਨੂੰ ਆਖੇ ਕਿ ਉਹ ਜੋ ਕਰਨਾ ਜਲਦੀ ਕਰੇ। ਸਗੋਂ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਕੰਮ ਆਪਣੀ ਕਵਰੇਜ ਕਰਨ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਉਸ ਨੂੰ ਬਚਾਉਣਾ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਸਰਕਾਰ ਦਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਬੜਾ ਦਬਾਅ ਸੀ, ਤਤਕਾਲੀ ਡੀ ਆਈ ਜੀ ਆਈਪੀਐਸ ਵੀ ਕੇ ਭਾਵੜਾ ਉੱਤੇ। ਮੈਨੂੰ ਵੀ ਕਈ ਵਾਰੀ ਸ੍ਰੀ ਭਾਵੜਾ ਨੇ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਦਫ਼ਤਰ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ,ਦਫ਼ਤਰ ਛੱਡੋ ਆਪਣੀ ਸਰਕਾਰੀ ਕੋਠੀ ਜੋ 20 ਨੰਬਰ ਫਾਟਕ ਕੋਲ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਉੱਥੇ ਘਰ ਵਿਚ ਵੀ ਬੁਲਾਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਗਰੀਸ਼ ਦਾ ਨਾਮ ਲਿਆ ਸੀ, ਪਰ ਮੇਰਾ ਉਸ ਵੇਲੇ ਰੋਲ ਵਿਸ਼ਾਲ ਦੇ ਪੱਖ ਵਿਚ ਰਿਹਾ, ਮੇਰੇ ਯਾਦ ਹੈ (ਅੱਜ ਵੀ ਸ੍ਰੀ ਭਾਵੜਾ ਦੀ ਇਸ ਮੁੱਦੇ ਤੇ ਇੰਟਰਵਿਊ ਕੀਤੀ ਜਾ ਸਕਦੀ ਹੈ) ਕਿ ਮੈਂ ਸ੍ਰੀ ਭਾਵੜਾ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਸੀ ‘‘ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਹਰ ਥਾਂ ਤੇ ਜਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਉਸ ਦਾ ਕੰਮ ਕਵਰੇਜ ਕਰਨਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ, ਪਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅਜਿਹਾ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਉਸ ਨੇ ਇੰਜ ਕਿਹਾ ਹੋਵੇ’’ ਬੇਸ਼ੱਕ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੀ ਸ੍ਰੀ ਭਾਵੜਾ ਨੇ ਕੀ ਮੰਨਣੀ ਸੀ ਪਰ ਇਕ ਗੱਲ ਮੇਰੀ ਹੋਰ ਵੀ ਸੀ ਜੋ ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਸਰਸਰੀ ਜਿਹੇ ਕਹੀ ਸੀ, ‘‘ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਮੀਡੀਆ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹੈ ਸਰ..’’ ਇਹ ਗੱਲ ਸੱਚ ਵੀ ਸੀ, ਉਹ ਦਿਨ ਬੜੇ ਚੰਗੇ ਸਨ ਪਟਿਆਲਾ ਮੀਡੀਆ ਦੇ, ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੱਚ ਹੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਸਾਰਾ ਮੀਡੀਆ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਬੇਸ਼ੱਕ ਕੁਝ ਕੁ ਗ਼ੈਰਮਾਮੂਲੀ ਕਾਰਨਾਂ ਕਰਕੇ ਜਗ ਬਾਣੀ ਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰਾਜੂ ਤਿਮਰਹਰਨ ਥੋੜ੍ਹਾ ਮੀਡੀਆ ਤੋਂ ਵੱਖਰਾ ਦਮ ਭਰ ਕੇ ਚੱਲਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਦਾ ਪਟਿਆਲਾ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਾਨਫ਼ਰੰਸ ਦੌਰਾਨ ਬਾਈਕਾਟ ਵੀ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਉਸ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਸਿੱਧੇ ਤੇ ਸ਼ਰੇਆਮ ਮਨਜਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਤੇ ਭਾਵਨਾ ਹੁੰਦੇ ਸਨ, ਕੁਝ ਹੋਰ ਵੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਸਨ। ਪਰ ਫੇਰ ਵੀ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਮੀਡੀਆ ਇੱਕਜੁੱਟ ਸੀ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਹੱਥ ਪਾਉਣਾ ਬਹੁਤਾ ਸੌਖਾ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਮੁੱਖ ਮੰਤਰੀ ਕੈਪਟਨ ਅਮਰਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦੇ ਮੀਡੀਆ ਸਲਾਹਕਾਰ ਭਰਤਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਬਿਲਕੁਲ ਵੀ ਨਹੀਂ ਵਿਗਾੜਨਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ। ਇਹ ਗੱਲ ਵੱਖ ਹੈ ਕਿ ਕੁਝ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦਾ ਉਸ ਨੇ ਨੁਕਸਾਨ ਵੀ ਕੀਤਾ। ਪਰ ਉਹ ਸਮੁੱਚੇ ਮੀਡੀਆ ਨਾਲ ਪੰਗਾ ਨਹੀਂ ਲੈਣਾ ਚਾਹੁੰਦੇ ਸੀ, ਪਰ ਇਹ ਵੀ ਸੱਚ ਹੈ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਗਰੀਸ਼ ਦੇ ਰੋਲ ਬਾਰੇ ਭਰਤਇੰਦਰ ਸਿੰਘ ਚਾਹਲ ਤੇ ਸਰਕਾਰ ਤੱਕ ਵੀ ਸਾਰਾ ਮਾਮਲਾ ਪੁੱਜ ਗਿਆ ਸੀ। ਕਿਉਂਕਿ ਤਤਕਾਲੀ ਡੀ ਆਈ ਜੀ ਵੀ ਕੇ ਭਾਵੜਾ ਕੋਲ ਇਕ ਸੀਡੀ ਪੁੱਜੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕੁਝ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ। ਉਹ ਸੀਡੀ ਦਾ ਕਨਟੈਂਟ ਪੁਰਾਣੇ ਸੁਚੇਤ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਕੋਲ ਅੱਜ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਹੈ।
ਗੱਲ ਉੱਥੋਂ ਹੀ ਚਾਲੂ ਰੱਖਦੇ ਹਾਂ ਜਿੱਥੋਂ ਗੋਪਾਲ ਕ੍ਰਿਸ਼ਨ ਕਸਿਅਪ ਦਾ ਕਾਂਡ ਵਾਪਰਿਆ ਸੀ। ਮੈਂ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਲੱਬ ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਕਨਵੀਨਰ ਸੀ ਤੇ ਕੋ-ਕਨਵੀਨਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਗਰੀਸ਼ ਸੀ ਪਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਅੰਗਰੀਸ਼ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਸਾਡੇ ਕੋਲੋਂ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰ ਗਿਆ ਸੀ, ਕਿਉਂਕਿ ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੋਮਲ ਦਾ ਡਰ ਹੀ ਏਨਾ ਸੀ। ਫੁਕਰਾ ਧਾਲੀਵਾਲ ਮੈਨੂੰ ਹਰ ਹੀਲੇ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ। ਮੇਰੇ ਅੰਦਰ ਇਹ ਡਰ ਵੀ ਸੀ ਕਿ ਫੁਕਰਾ ਧਾਲੀਵਾਲ ਮੇਰੀ ਕਿਤੇ ਵੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿਉਂਕਿ ਮੇਰਾ ਗੀਤ ਵੀ ਹੈ ‘‘ਫੁਕਰੇ ਯਾਰ ਸ਼ਰਾਬੀ ਦਾ ਸੰਗ ਮਹਿੰਗਾ ਪੈਂਦਾ ਹੈ’’ ਧਾਲੀਵਾਲ ਤਾਂ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਦੁਸ਼ਮਣੀ ਰੱਖ ਕੇ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਸ ਦਾ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਬਿਨਾ ਮਤਲਬ ਅੱਖਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਦੇਖੀ ਜਾਣਾ, ਪਾਗਲਾਂ ਵਾਂਗ! ਮੈਨੂੰ ਕੋਈ ਪ੍ਰਵਾਹ ਨਹੀਂ ਸੀ ਪਰ ਯਾਰ ਕੋਈ ਬੰਦਾ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਨਾਂ ਮਤਲਬ ਅੱਖਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਤੁਹਾਡੇ ਵੱਲ ਲਗਾਤਾਰ ਦੇਖੀ ਜਾਵੇ, ਤਾਂ ਤੁਸੀਂ ਅਸਹਿਜ ਹੁੰਦੇ ਹੀ ਹੋ, ਉਹ ਆਪਣੇ ਰਣਜੀਤ ਨਗਰ ਵਾਲੇ ਘਰ ਦੇ ਬਾਹਰ ਖੜ੍ਹਾ ਹੁੰਦਾ ਤੇ ਮੈਂ ਉੱਥੋਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਗੁਜ਼ਰਦਾ ਸਾਂ ਕਿਉਂਕਿ ਉਹ ਮੇਰਾ ਰਸਤਾ ਸੀ, ਮੁੱਖ ਸੜਕ ਤੇ ਹੀ ਉਸ ਦਾ ਘਰ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਉੱਥੋਂ ਗੁਜ਼ਰਦਾ
ਸਾਂ ਤਾਂ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਅੱਖਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ, ਅੱਖਾਂ ਬੇਸ਼ੱਕ ਉਸ ਦੀਆਂ ਛੋਟੀਆਂ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਮੇਰੇ ਵੱਲ ਉਹ ਹੀ ਛੋਟੀਆਂ ਅੱਖਾਂ ਕੱਢ ਕੇ ਦੇਖਦਾ ਰਹਿੰਦਾ। ਬੜਾ ਅਸਹਿਜ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਮੈਂ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਕਨਵੀਨਰ ਸੀ ਤਾਂ ਸਾਰੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਮੈਥੋਂ ਪ੍ਰਵੀਨ ਕੋਮਲ ਕਰਕੇ ਕਿਨਾਰਾ ਕਰ ਗਏ ਸਨ, ਮੈਨੂੰ ਫਸਾ ਕੇ ਜਸਪਾਲ ਢਿੱਲੋਂ ਵਰਗੇ, ਗੁਰਕਿਰਪਾਲ ਅਸ਼ਕ ਵਰਗੇ, ਤੇ ਹੋਰ ਗਈ ਸਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਇਕੱਲਾ ਛੱਡ ਗਏ ਸਨ। ਤਾਂ ਫੇਰ ਮੈਂ ਕਿਸ ਲਈ ਲੜ ਰਿਹਾ ਸੀ? ਮੇਰਾ ਤੇ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਬੰਗ ਦਾ ਕੀ ਕਸੂਰ ਸੀ? ਅਸੀਂ ਫ਼ੈਸਲਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਆਪਾਂ ਹੁਣ ਸਾਰਾ ਕੰਮ ਦੂਜੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦੇਈਏ, ਮੈਂ ਰਜਿਸਟਰ ਦੇਣ ਲਈ ਜਦੋਂ ਮਹਾਰਾਣੀ ਕਲੱਬ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਕੁਝ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੱਦ ਕੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਕੋਲ ਗਿਆ ਸੀ, ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਿਥੋਂ ਫੁਕਰਾ ਧਾਲੀਵਾਲ ਵੀ ਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਮੈਂ ਰਜਿਸਟਰ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸੌਂਪ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਉਸ ਵੇਲੇ ਫੁਕਰੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਬੜੀ ਭੈੜੀ ਬਦਤਮੀਜ਼ੀ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜੇਕਰ ਮੈਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਲੜਨ ਦੇ ਮੂਡ ਵਿਚ ਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਸਾਡੀ ਲੜਾਈ ਪੈਣੀ ਪੱਕੀ ਸੀ, ਪਰ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਬੰਗ ਮੈਨੂੰ ਉੱਥੋਂ ਲੈ
ਆਏ ਸਨ। ਫੁਕਰੇ ਧਾਲੀਵਾਲ ਦੀ ਮੇਰੀ ਗੱਲ ਵਿਚ ਬਿਨਾ ਮਤਲਬ ਟੰਗ ਅੜਾ ਕੇ ਮੇਰੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰਨ ਦੀ ਇਹ ਦੂਜੀ ਘਟਨਾ ਸੀ। ਮੇਰੀ ਚੁੱਪ ਉਸ ਨੂੰ ਹੌਸਲਾ ਦੇ ਰਹੀ ਸੀ। ਇਹ ਬੰਦਾ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਕੋਲ ਮੇਰੇ ਵਿਰੁੱਧ ਝੂਠ ਵੀ ਫੈਲਾ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਗਲੇ ਭਾਗਾਂ ਵਿਚ ਸਬੂਤ ਦੇਵਾਂਗੇ।
ਇਕ ਪਾਸੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਇਹ ਫੁਕਰਾ ਧਾਲੀਵਾਲ ਸੀ, ਜੋ ਮੇਰੀ ਬੇਇੱਜ਼ਤੀ ਕਰਨ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਸ਼ਾਨ ਸਮਝਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਇਹ ਸੋਚ ਕੇ ਚੁੱਪ ਕਰ ਜਾਂਦਾ ਸੀ, ਕਿ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਕਲਮ ਚਲਾਉਣਾ ਹੈ ਨਾ ਕਿ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਡਾਂਗਾਂ ਸੋਟੇ ਚਲਾਉਣਾ ਹੈ, ਜਦੋਂ ਸਾਡੀ ਕਲਮ ਬੰਦੂਕ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਦਿੰਦੀ ਹੈ ਤਾਂ ਫਿਰ ਸਾਡਾ ਕੰਮ ਫੁਕਰਾ ਪੰਥੀ ਵਾਲਾ ਨਹੀਂ ਹੋਣਾ ਚਾਹੀਦਾ.. ਕਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਲੜਦੇ ਰਹੀਏ। ਇਸ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਫ਼ੈਸਲਾ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ ਵੱਲੋਂ ਵਾਰ ਵਾਰ ਦਿੱਤੇ ਜਾ ਰਹੇ ਸੱਦੇ ਵੱਲ ਹੋਣਾ ਸੁਭਾਵਕ ਸੀ। ਬੇਸ਼ੱਕ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਟ੍ਰਿਬਿਊਨ ਵਿਚ ਹੋਣ ਕਰਕੇ ਮੇਰਾ ਫ਼ਰਜ਼ ਤਾਂ ਇਹ ਬਣਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਹੀ ਜਾਂਦਾ ਜੋ ਮੇਰਾ ਪੁਰਾਣਾ 1993 ਤੋਂ ਮਿੱਤਰ ਚੱਲਿਆ ਆ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਪਰ ਆਪਾਂ ਕਈ ਵਾਰੀ ਏਨਾ ਅਸਮਜਸ਼ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਂਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਕਈ ਵਾਰੀ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫ਼ੈਸਲਾ ਆਪਣਿਆਂ ਦੇ ਵਿਰੁੱਧ ਵੀ ਲੈਣਾ ਪੈ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਸਮਝਣਾ ਹੋਵੇਗਾ ਕਿ ਇਕ ਪਾਸੇ ਬ੍ਰਾਹਮਣਵਾਦ ਦਾ ਪ੍ਰਚਾਰ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਗਰੁੱਪ ਸੀ ਦੂਜੇ ਪਾਸੇ ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਗਰੁੱਪ ਸੀ, ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਨਾਲ ਵੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਕੋਈ ਚੰਗੇ ਸਬੰਧ ਨਹੀਂ ਸਨ। ਕਿਉਂਕਿ ਦੇਸ਼ ਸੇਵਕ ਵਿਚ ਮੇਰੀ ਚੜ੍ਹਤ ਵਾਲੀ ਬੇੜੀ ਵਿਚ ਵੱਟੇ ਪਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਵੀ ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਨੇ ਹੀ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਪਰ ਅਸੀਂ ਕਦੇ ਵੀ ਆਹਮੋ ਸਾਹਮਣੇ ਤਲਖ਼ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸੀ। ਇਹ ਆਮ ਤੌਰ ਤੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੁੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹੈ ਪਰ ਮੇਰੀ ਫ਼ਿਤਰਤ ਇਹ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਰਹੀ, ਮੈਂ ਹਮੇਸ਼ਾ ਆਪਣੇ ਸਾਥੀ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਸਗੋਂ ਥਾਂ ਦਿੰਦਾ ਰਿਹਾ ਹਾਂ।
ਗੱਲ ਇਕ ਹੋਰ ਯਾਦ ਆ ਗਈ, ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਨਵਦੀਪ ਢੀਂਗਰਾ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਦਾ ਸਟਾਫ਼ ਰਿਪੋਰਟਰ ਬਿਊਰੋ ਚੀਫ਼ ਹੈ, ਬਹੁਤ ਚੰਗਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ ਮੈਂ ਉਸ ਦਾ ਪ੍ਰਸੰਸਕ ਹਾਂ। ਜਦੋਂ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਵਿਚ ਮੈਂ ਬਿਊਰੋ ਚੀਫ਼ ਬਣ ਕੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਦਾ ਕੰਮ ਨਵਦੀਪ ਢੀਂਗਰਾ ਸੰਭਾਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਭਾਵ ਕਿ ਬਿਜ਼ਨੈੱਸ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਸੀ, ਬੁਲਟ ਮੋਟਰ
 |
| Navdeep Dhingra |
ਸਾਈਕਲ ਤੇ ਆਪਣਾ ਕੰਮ ਬੜੀ ਹੀ ਇਮਾਨਦਾਰੀ ਨਾਲ ਮਿਹਨਤ ਨਾਲ ਕਰਦਾ ਇਕ ਸਿੰਗਲ ਹੱਡੀ ਜਿਹਾ ਮੁੰਡਾ ਬੜਾ ਪਿਆਰਾ ਸੀ ਨਵਦੀਪ ਢੀਂਗਰਾ, ਉਹ ਜਦੋਂ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਲੈ ਕੇ ਆਉਂਦਾ ਸੀ ਤਾਂ ਆਕੇ ਉਹ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਲਿਖਣ ਬਾਰੇ ਮੈਨੂੰ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਦੀ ਮਿਹਨਤ ਤੋਂ ਕਾਇਲ ਸੀ, ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਕਿਹਾ ਕਿ ਜੋ ਵੀ ਤੇਰੀ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰੀ ਖ਼ਬਰ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਉਹ ਖ਼ਬਰ ਤੂੰ ਆਪ ਬਣਾਇਆ ਕਰ। ਮੈਂ ਉਸ ਨੂੰ ਖ਼ਬਰਾਂ ਬਣਾਉਣੀਆਂ ਸਿਖਾਈਆਂ। ਮੈਂ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਵਾਲੀ ਬੀਬੀ ਨੂੰ ਕਹਿ ਕੇ ਨਵਦੀਪ ਢੀਂਗਰਾ ਨੂੰ ਇਸ਼ਤਿਹਾਰ ਪ੍ਰਤੀਨਿਧ ਤੋਂ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ, ਹੁਣ ਉਹ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਣ ਗਿਆ ਸੀ, ਜਿਸ ਨੂੰ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦੇ ਗੁਰ ਹਾਇਰ ਸੈਕੰਡਰੀ ਤੱਕ ਉਸ ਦੇ ਪੱਲੇ ਪਾ ਦਿੱਤੇ ਸੀ। ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਛੱਡਿਆ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਛੱਡਣ ਵਾਲੇ ਨਵਦੀਪ ਢੀਂਗਰਾ ਤੇ ਪਰਮਿੰਦਰ ਰਾਏਪੁਰ ਵੀ ਸੀ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੋਵਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਮਿਲ ਕੇ ਇਕ ਧੋਖਾ ਵੀ ਕੀਤਾ ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਕਾਇਲ ਸੀ ਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਹੀ ਸਪੋਕਸਮੈਨ ਛੱਡ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਉਹ ਧੋਖਾ ਵੱਡਾ ਨਹੀਂ ਲੱਗਾ। ਜਦੋਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਵਿਚ ਨਵਦੀਪ ਢੀਂਗਰਾ ਦੀ ਨਿਯੁਕਤੀ ਹੋ ਗਈ ਸੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਵੀ ਉੱਥੇ ਅਪਲਾਈ ਕੀਤਾ ਸੀ, ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤੀ ਉਸ ਵੇਲੇ ਸੰਪਾਦਕ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਜੀ ਐੱਮ ਦੇ ਹੱਥ ਵਿਚ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਅੱਜ ਦਾ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਜਾਗਰਣ ਦੇ ਜੀ ਐੱਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਇਕ ਗੱਲ ਸਰਸਰੀ ਜਿਹੀ ਮੈਨੂੰ ਕਹੀ ਸੀ ‘‘ਉੱਥੇ ਫੇਰ ਇਕ ਹੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰੱਖਾਂਗੇ ਤੁਸੀਂ ਸਾਰਾ ਕੁਝ ਸੰਭਾਲਣਾ ਹੈ’’ ਉਸ ਵੇਲੇ ਮੈਂ ਇਹ ਗੱਲ ਸਮਝਿਆ ਸੀ ਕਿ ਨਵਦੀਪ ਢੀਂਗਰਾ ਦਾ ਫਿਰ ਕੀ ਬਣੇਗਾ? ਮੈਂ ਜੀ ਐੱਮ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਤਾਂ ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਨਵਦੀਪ ਢੀਂਗਰਾ ਬਾਰੇ ਜੋ ਫ਼ੈਸਲਾ ਹੋਵੇਗਾ ਉਹ ਹੀ ਕਰਾਂਗੇ। ਪਰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਇਹ ਕਹਿ ਕੇ ਛੱਡ ਆਇਆ ਸੀ ਕਿ ‘‘ਨਵਦੀਪ ਢੀਂਗਰਾ ਮੇਰਾ ਬਣਾਇਆ ਹੋਇਆ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ, ਮੇਰੇ ਛੋਟੇ ਭਰਾਵਾਂ ਵਰਗਾ ਹੈ, ਮੇਰੀ ਜ਼ਿੰਦਗੀ ਦਾ ਹਿੱਸਾ ਰਿਹਾ ਹੈ, ਜੋ ਬੂਟਾ ਮੈਂ ਹੱਥੀਂ ਲਾਇਆ ਉਸ ਨੂੰ ਆਪਣੇ ਹੱਥੀਂ ਕਿਵੇਂ ਪੁੱਟ ਸਕਦਾ ਹਾਂ? ਉਸ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵੀ ਹਾਲਤ ਨਹੀਂ ਕਰ ਸਕਦਾ’’ ਮੈਂ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਵਿਚ ਜੁਆਇਨ ਕਰਨ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕਰ ਆਇਆ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਇਹ ਗੱਲ ਨਵਦੀਪ ਢੀਂਗਰਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਤਾ ਹੋਵੇ। ਨਵਦੀਪ ਢੀਂਗਰਾ ਦੀ ਕਲਮ ਦੀ ਕਾਬਲੀਅਤ ਹੁਣ ਪੰਜਾਬੀ ਜਾਗਰਣ ਦੇ ਪਾਠਕ ਸਭ ਜਾਣਦੇ ਹਨ।
ਮੈਂ ਕਦੇ ਵੀ ਕਿਸੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦੀ ਵਿਰੋਧਤਾ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ ਹਾਂ ਜੇਕਰ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਾ ਲੱਗੇ ਤਾਂ ਮੈਂ ਉਹ ਮੀਡੀਆ ਸੰਸਥਾਨ ਛੱਡ ਦਿੰਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਤੁਹਾਨੂੰ ਬਿਲਕੁਲ ਹੀ ਸਪਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ, ਪਟਿਆਲਾ ਦਾ ਹੀ ਇਕ ਇਲੈਕਟ੍ਰੋਨਿਕ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਪੱਤਰਕਾਰ ਹੈ ਅਨੁਰਾਗ, ਉਸ ਨਾਲ ਇਕ ਬਹਾਦਰ ਟਿਵਾਣਾ ਹੁੰਦਾ ਸੀ ਫ਼ਤਿਹਗੜ੍ਹ ਸਾਹਿਬ ਦੇ ਪਿੰਡ ਪੰਡਰਾਲੀ ਦਾ, ਉਸ ਦੀ ਪੁਰਾਣੇ ਬੱਸ ਸਟੈਂਡ ਕੋਲ ਲੈਬ ਹੁੰਦੀ ਸੀ ਵਿਆਹ ਸ਼ਾਦੀਆਂ ਦੀਆਂ ਵੀਡੀਓ ਐਡਿਟ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਉਸ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਮੈਂ ਹੀ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮਿੰਟੂ ਨੂੰ ਵੀ ਮੈਂ ਹੀ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ, ਉਸ ਦੀ ਕਹਾਣੀ ਵੱਖਰੀ ਹੈ ਜੇਕਰ ਇਤਿਹਾਸ ਵਿਚ ਕਿਤੇ ਫਿੱਟ ਬੈਠੀ ਤਾਂ ਜ਼ਰੂਰ ਲਿਖਾਂਗੇ, ਕੁਲਵੰਤ ਸਿੰਘ ਮਿੰਟੂ ਜੋ ਅੱਜ ਕੱਲ੍ਹ ਆਪਣੇ ਆਪ ਨੂੰ ਮੀਡੀਆ ਦਾ ਵੱਡਾ ਵਿਦਵਾਨ ਕਹਾਉਂਦਾ ਹੈ ਉਸ ਨੂੰ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਚੜ੍ਹਦੀ ਕਲਾ ਵਿਚ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਤਾਂ ਉਸ ਨੂੰ ਚੰਗੀ ਤਰ੍ਹਾਂ ਲਿਖਣਾ ਵੀ ਨਹੀਂ ਆਉਂਦਾ ਸੀ। (ਫੇਰ ਸੁਣਾਵਾਂਗੇ) ।
ਅਨੁਰਾਗ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਟਿਵਾਣਾ ਦੋਵੇਂ ਜਣੇ ਇੱਕਜੁੱਟ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਕਹਾਣੀ ਤਾਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਬਹੁਤ ਵੱਡੀ ਹੈ ਪਰ ਮੇਰਾ ਜ਼ਿਕਰ ਸਿਰਫ਼ ਏਨਾ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਜਦੋਂ ਮੈਂ ਪੀਬੀਐਨ ਟੀਵੀ ਚੈਨਲ ਵਿਚ ਨਿਊਜ਼ ਹੈੱਡ ਸੀ ਤਾਂ ਇਹ ਆਪਣਾ ਤਾਮ ਝਾਮ ਲੈ ਕੇ ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ ਪੀਬੀਐਨ ਦਫ਼ਤਰ ਵਿਚ ਪੁੱਜ ਗਏ ਸਨ, ਆਪਣਾ ਪ੍ਰਭਾਵ ਪਾਉਣ ਵਿਚ ਇਹ ਮਾਲਕ ਅੱਗੇ ਕਾਮਯਾਬ ਹੋ ਗਏ ਸਨ। ਮਾਲਕ ਮੈਨੂੰ
ਕਹਿੰਦਾ ਕਿ ਇਹ ਅਤੇ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਾਰੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਆਪਾਂ ਪੀਬੀਐਨ ਵਿਚ ਰੱਖਣੇ ਹਨ। ਮੈਂ ਮਾਲਕ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ ਕਿ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿਯੁਕਤੀ ਪੱਤਰ ਤੇ ਦਸਤਖ਼ਤ ਕਿਸ ਦੇ ਹੋਣਗੇ? ਤਾਂ ਮਾਲਕ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਉਹ ਤਾਂ ਤੁਹਾਡੇ ਹੀ ਹੋਣਗੇ, ਤੁਸੀਂ ਨਿਊਜ਼ ਹੈੱਡ ਹੋ, ਪਰ ਮੈਂ ਇਸ ਗੱਲ ਤੇ ਰਾਜ਼ੀ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮੈਂ ਜੋ ਵੀ ਉੱਥੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਉਹ ਪੂਰੇ ਲੀਗਲ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਪੂਰਾ ਪਿਛੋਕੜ ਦੇਖਦਾ ਸੀ ਤੇ ਕਾਗ਼ਜ਼ੀ ਪੱਤਰੀਂ ਸੰਸਥਾ ਨਾਲ ਪੂਰਾ ਇਨਸਾਫ਼ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਮਾਲਕ ਨੇ ਅਨੁਰਾਗ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਨੂੰ ਰੱਖ ਲਿਆ ਸੀ, ਅਨੁਰਾਗ ਪਟਿਆਲਾ ਤੋਂ ਸੀ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਬਹਾਦਰ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚੋਂ ਹੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਬਣਿਆ ਸੀ ਮੈਨੂੰ ਜਾਣਦਾ ਸੀ, ਇਨ੍ਹਾਂ ਬਾਰੇ ਵੀ ਮੈਂ ਜਾਣਦਾ ਸੀ। ਪਰ ਇਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੋਈ ਸਲਾਹ ਨਹੀਂ ਕੀਤੀ, ਜਿਵੇਂ ਪੀਬੀਐਨ ਤੇ ਇਹ ਕਬਜ਼ਾ ਕਰਨ ਲਈ ਆਏ ਸਨ,ਮੈਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਕੇ, ਜਦ ਕਿ ਪ੍ਰਾਈਵੇਟ ਸੰਸਥਾਵਾਂ ਵਿਚ ਸਾਰੀ ਗੱਲ ਵਕਤੀ ਹੁੰਦੀ ਹੈ, ਇਸ ਦਾ ਹੰਕਾਰ ਕਰਨਾ ਕੋਈ ਸਿਆਣਪ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਪਰ ਇਹ ਇੰਜ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਿਵੇਂ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਜਿੱਤ ਰਹੇ ਹੋਣ, ਪਰ ਮੈਂ ਅਜਿਹਾ ਬਿਲਕੁਲ ਨਹੀਂ ਸੋਚਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਪੀਬੀਐਨ ਛੱਡਣ ਦਾ ਉਸੇ ਦਿਨ ਨੋਟਿਸ ਦੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਮੈਂ ਕਿਹਾ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਦਾ ਹੱਕ ਨਹੀਂ ਮਾਰ ਸਕਦਾ, ਨਾ ਹੀ ਮੈਂ ਕਿਸੇ ਵਿਰੁੱਧ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਰਚ ਸਕਦਾ ਹਾਂ, ਪਰ ਇਹ ਲੋਕ ਸ਼ਾਇਦ ਸੋਚਦੇ ਹੋਣ ਕਿ ਦੁਨੀਆ ਇੰਜ ਹੀ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਕੀਤੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ, ਪਰ ਯਾਰ ਦੁਨੀਆ ਕਿਸੇ ਦੇ ਕਬਜ਼ੇ ਵਿਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਮੈਂ ਚਾਹੁੰਦਾ ਤਾਂ ਹਾਈ ਪੈਕੇਜ ਤੇ ਉੱਥੇ ਕੰਮ ਕਰ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਮਾਲਕਾਂ ਨੂੰ ਨੋਟਿਸ ਦੇਣ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਮਾਲਕਾਂ ਨੇ, ਜੀ ਐੱਮ ਨੇ ਐੱਚ ਆਰ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਬੜਾ ਜ਼ੋਰ ਲਾਇਆ, ਪਰ ਮੈਂ ਇੱਥੇ ਹੁਣ ਕੰਮ ਨਹੀਂ ਕਰਨਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਮੈਂ ਪੀਬੀਐਨ ਛੱਡ ਕੇ ਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇਹ ਕਹਾਣੀ ਇਸ ਕਰਕੇ ਸੁਣਾਈ ਹੈ ਕਿ ਜਿੱਥੇ ਮੈਨੂੰ ਚੰਗਾ ਨਾ ਲੱਗੇ ਮੈਂ ਖ਼ੁਦ ਹੀ ਛੱਡ ਆਉਂਦਾ ਹਾਂ, ਇਸ ਬਾਰੇ ਮੇਰੇ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਗਵਾਹ ਵੀ ਹੋਣਗੇ। ਇਸ ਬਾਰੇ ਅਨੁਰਾਗ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ ਤੇ ਬਹਾਦਰ ਵੀ ਜਾਣਦਾ ਹੈ। ਪਰ ਮੇਰਾ ਬੁਰਾ ਕੁਝ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੇ ਨਿਠ ਕੇ ਜ਼ਿਦ ਨਾਲ ਕੀਤਾ। ਰੱਬ ਰਾਖਾ! ਭਲਾ ਹੋਵੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ, ਮੇਰਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਅੱਜ ਵੀ ਕੋਈ ਵਿਰੋਧ ਨਹੀਂ ਹੈ...ਰੱਬ ਜਾਣਦਾ ਹੈ!
ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਗਰੁੱਪ ਵੱਲੋਂ ਕਲੱਬ ਦੇ ਵਿਸਥਾਰ ਤੇ ਵੀ ਕੰਮ ਚੱਲ ਰਿਹਾ ਸੀ, ਜਿਸ ਤਹਿਤ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾਖਾ ਨੂੰ ਬਣਾ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ, ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਇੰਦਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰਨ ਨੂੰ ਬਣਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ, ਇੰਦਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰਨ ਨੂੰ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਬਣਾਉਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਵੀ ਕਿਤੇ ਉਹ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਛੱਡ ਕੇ ਰਾਜੇਸ਼ ਪੰਜੋਲਾ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਨਾ ਚਲਾ ਜਾਵੇ, ਕਿਉਂਕਿ ਜਗ ਬਾਣੀ ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ ਦੀ ਅੰਦਰਲੀ ਲੜਾਈ ਰਾਜੇਸ਼ ਪੰਜੋਲਾ ਤੇ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ ਨੂੰ ਆਪਸ ਵਿਚ ਵੰਡਦੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਦਾ ਅਸਰ ਪਟਿਆਲਾ ਮੀਡੀਆ ਕਲੱਬ ਵਿਚ ਵੀ ਉੱਪਰੋਂ ਦੇਖਣ ਨੂੰ ਮਿਲਦਾ ਸੀ, ਸਲਾਹਕਾਰ ਬੋਰਡ ਵਿਚ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ, ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ, ਸਰਬਜੀਤ ਸਿੰਘ ਭੰਗੂ ਲੈ ਲਏ ਗਏ ਸਨ। ਸੀਨੀਅਰ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਭੁਪੇਸ਼ ਚੱਠਾ ਹੀ ਸੀ ਤੇ ਮੀਤ ਪ੍ਰਧਾਨ ਵਿਚ ਰਾਣਾ ਰਣਧੀਰ ਦੇ ਨਾਲ ਨਾਲ ਨਵਦੀਪ ਢੀਂਗਰਾ, ਰਿੰਪੀ ਗੁਪਤਾ ਨੂੰ ਵੀ ਪਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਜੁਆਇੰਟ ਸਕੱਤਰ ਗੁਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਚੱਠਾ ਨੂੰ ਪਾਇਆ ਗਿਆ ਸੀ ਤੇ ਇਹ ਅਹੁਦਾ ਸੁਖਦੀਪ ਸਿੰਘ ਮਾਨ ਕੋਲ ਵੀ ਸੀ, ਪ੍ਰੈੱਸ ਸਕੱਤਰ ਖੁਸ਼ਵੀਰ ਤੂਰ, ਅਨੁਸ਼ਾਸਨੀ ਕਮੇਟੀ ਵਿਚ ਭੁਪੇਸ਼ ਚੱਠਾ ਤੇ ਪਰਮੀਤ ਸਿੰਘ, ਵਿੱਤ ਕਮੇਟੀ ਵਿਚ ਰਾਮ ਸਿੰਘ ਬੰਗ ਤੇ ਵਿਨੋਦ ਸ਼ਰਮਾ ਤੇ ਐਗਜ਼ੈਕਟਿਵ ਮੈਂਬਰ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਨੂੰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਬਾਕੀ ਟੀਮ ਪੁਰਾਣੀ ਹੀ ਸੀ ਬਸ ਇੱਥੇ ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ ਨੂੰ ਪ੍ਰਧਾਨ ਤੋਂ ਬਦਲ ਕੇ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਕਾਰਜਕਾਰੀ ਪ੍ਰਧਾਨ ਇੰਦਰਪ੍ਰੀਤ ਸਿੰਘ ਬਾਰਨ ਨੂੰ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਇੱਥੇ ਤੱਕ ਇਸ ਟੀਮ ਵਿਚ ਮੈਂ ਨਹੀਂ ਸੀ, ਮੈਂ ਦੋਵਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਤੋਂ ਬਾਹਰ ਸੀ, ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਦੋਵਾਂ ਗਰੁੱਪਾਂ ਵਿਚ ਆਪਣੀ ਥਾਂ ਰੱਖ ਰਿਹਾ ਸੀ। ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਸੀ ਪਰ ਰਾਜੇਸ਼ ਪੰਜੋਲਾ ਤੇ ਬਲਜਿੰਦਰ ਸ਼ਰਮਾ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਤੋਂ ਗ਼ਾਇਬ ਸਨ। ਪਰ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਗੱਲ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਪਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਵੀ ਮੌਜੂਦ ਸੀ।
ਇੱਥੇ ਇਕ ਪਾਤਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਹਰ ਥਾਂ ਨਜ਼ਰ ਆਵੇਗਾ, ਉਹ ਹੈ ਜਸਪਾਲ ਸਿੰਘ ਢਿੱਲੋਂ, ਉਹ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਲੱਬ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਵੀ
ਅਹੁਦੇਦਾਰ ਸੀ, ਪਟਿਆਲਾ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਲੱਬ ਵਿਚ ਵੀ ਤੇ ਹੁਣ ਪਟਿਆਲਾ ਮੀਡੀਆ ਕਲੱਬ ਦੀ ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਵੀ ਤੇ ਤੁਸੀਂ ਹੈਰਾਨ ਹੋਵੋਗੇ ਕਿ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਵਾਲੀ ਟੀਮ ਵਿਚ ਵੀ ਉਹ ਮੂਹਰਲੀ ਕਤਾਰ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸੀ। ਜਸਵਿੰਦਰ ਸਿੰਘ ਦਾਖਾ ਪ੍ਰੈੱਸ ਕਲੱਬ ਪਟਿਆਲਾ ਵਿਚ ਅਨੇਕਾਂ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀਆਂ ਮਿੰਨਤਾਂ ਕਰਨ ਤੇ ਵੀ ਸ਼ਾਮਲ ਨਹੀਂ ਹੋਏ ਸੀ ਪਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਉਸ ਦਾ ਨਾਲ ਸਰਪ੍ਰਸਤ ਤੌਰ ਤੇ ਪਾ ਲਿਆ ਗਿਆ ਸੀ।
ਮੌਕਾ ਏ ਨਜ਼ਾਕਤ ਤਾਂ ਇਹ ਕਹਿੰਦੀ ਸੀ ਕਿ ਮੈਂ ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਜਾਂਦਾ, ਪਰ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਮੇਰਾ ਮਨ ਕਹਿੰਦਾ ਸੀ ਕਿ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ ਦੀ ਗੱਲ ਮੰਨ ਲਈ ਜਾਵੇ। ਮੈਨੂੰ ਪਤਾ ਸੀ ਕਿ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਭਾਵ ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਜਾਣ ਨਾਲ ਮੇਰਾ ਨੁਕਸਾਨ ਹੋਵੇਗਾ, ਇਕ ਪਾਸੇ ਹਿੰਦੂਤਵਾ ਦਾ ਢਿੰਡੋਰਾ ਪਿੱਟਣ ਵਾਲਾ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਗਰੁੱਪ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਮੇਰਾ ਆਪਣੇ ਆਪ ਹੀ ਇਕਪਾਸੜ ਵਿਰੋਧੀ ਬਣਿਆ ਫੁਕਰਾ ਧਾਲੀਵਾਲ ਵੀ ਸੀ। ਮੇਰਾ ਸਿਧਾਂਤਕ ਤੌਰ ਤੇ ਜੋ ਮਨ ਕੀਤਾ ਉਹ ਮੈਂ ਅਪਣਾ ਲਿਆ ਤੇ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ ਦੇ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚ ਸ਼ਾਮਲ ਹੋ ਗਿਆ ਸੀ।
 |
| ਰਾਣਾ ਰਣਧੀਰ ਦਾ ਅਸਤੀਫਾ |
ਭਾਸਕਰ ਵਾਲਾ ਰਣਧੀਰ ਸਿੰਘ ਰਾਣਾ ਹੁਣ ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਗਰੁੱਪ ਵਿਚੋਂ ਬਾਹਰ ਨਿਕਲਣਾ ਚਾਹੁੰਦਾ ਸੀ, ਪਰ ਉਹ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ ਤੇ ਕਹਿ ਨਹੀਂ ਸਕਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਨੇ ਕਿਹਾ ਕਿ ਉਸ ਦੇ ਅਖ਼ਬਾਰੀ ਮਾਮਲੇ ਹਨ ਇਸ ਕਰਕੇ ਉਹ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਬਹੁਤਾ ਸਾਥ ਨਹੀਂ ਦੇ ਸਕਦਾ। ਉਸ ਨੇ ਅਸਤੀਫ਼ਾ ਦਿੱਤਾ ਤੇ ਉਸ ਦੀ ਥਾਂ ਤੇ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਦੀ ਬਹੁਮਤ ਟੀਮ ਨੇ ਮੈਨੂੰ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਵਿਚ ਨਿਯੁਕਤ ਕਰ ਲਿਆ ਸੀ।
ਆਰਟੀਆਈ ਰਾਹੀਂ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ ਨੇ ਇੰਡਸਟਰੀਅਲ ਡਿਪਾਰਟਮੈਂਟ (ਸੁਸਾਇਟੀ) ਤੋਂ ਸੰਵਿਧਾਨ ਸਮੇਤ ਹੋਰ
 |
| ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ ਦਾ ਪੱਤਰ |
ਜਾਣਕਾਰੀ ਹਾਸਲ ਕਰ ਲਈ ਸੀ। ਹੁਣ ਗਵਰਨਿੰਗ ਬਾਡੀ ਦੇ ਬਹੁਮਤ ਵਿਚ ਆਉਂਦੇ ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਇਹ ਪੱਕਾ ਸੀ ਕਿ ਸੰਵਿਧਾਨ ਅਨੁਸਾਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਪੱਲੜਾ ਭਾਰੀ ਹੈ। ਉਹ ਲੜਾਈ ਲੜ ਸਕਦੇ ਹਨ, ਪਰ ਜੇਕਰ ਮੇਰੀ ਪੂਰੀ ਸ਼ਮੂਲੀਅਤ ਉਸ ਵੇਲੇ ਹੁੰਦੀ ਤਾਂ ਮੈਂ ਬਿਲਕੁਲ ਇਹ ਕਹਿਣਾ ਸੀ ਕਿ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਗਰੁੱਪ ਬਾਜ਼ੀ ਦਾ ਲਾਭ ਹਮੇਸ਼ਾ ਸਰਕਾਰ ਨੂੰ ਹੀ ਜਾਂ ਫਿਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਨੂੰ ਹੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਗਰੁੱਪ ਇਹ ਚਾਹੁੰਦਾ ਹੀ ਸੀ (ਸਾਰੇ ਨਹੀਂ) ਕਿ ਇਕ ਗਰੁੱਪ ਬਣੇ ਜੋ ਸਰਕਾਰ ਦੀਆਂ ਨਜ਼ਰਾਂ ਵਿਚ ਚੰਗਾ ਬਣੇ ਤੇ ਨਿੱਜੀ ਲਾਭ ਲਏ ਜਾਣ। ਪਰਮੀਤ ਸਿੰਘ ਦਾ ਸ਼੍ਰੋਮਣੀ ਅਕਾਲੀ ਦਲ ਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵਿਚ ਵੱਡਾ ਯੋਗਦਾਨ ਸੀ। ਇੱਧਰ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ ਵੀ ਕਿਸੇ ਨਾਲੋਂ ਘੱਟ ਨਹੀਂ ਕਹਾਉਂਦਾ ਸੀ, ਉਸ ਦੇ ਹੰਕਾਰ ਦਾ ਕਿੱਲਾ ਵੀ ਗਰਦਨ ਵਿਚ ਬੜਾ ਸਖ਼ਤ ਹੈ, ਜਿੱਥੇ ਖੜ ਗਿਆ ਬੱਸ ਖੜ ਗਿਆ.., ਸਾਰਿਆਂ ਸਲਾਹ ਕੀਤੀ ਤੇ ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ ਵੱਲੋਂ ਪਟਿਆਲਾ ਮੀਡੀਆ ਕਲੱਬ ਨੂੰ ਤੋੜਨ ਦੀਆਂ ਜਾਂ ਉਸ ਵਿਰੁੱਧ ਕੀਤੀਆਂ ਜਾ ਰਹੀਆਂ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਨੂੰ ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਨੇ ਚੰਗਾ ਨਹੀਂ ਸਮਝਿਆ ਸੀ, ਤੇਜਿੰਦਰ ਫਤਿਹਪੁਰੀ ਗਰੁੱਪ ਨੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ ਨੂੰ ਇਕ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ ਨੋਟਿਸ ਈਮੇਲ ਰਾਹੀਂ ਭੇਜਿਆ। ਜਿਸ ਵਿਚ ਉਸ ਨੂੰ ਕਲੱਬ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਗਤੀਵਿਧੀਆਂ ਕਰਨ ਦਾ ਕਾਰਨ ਪੁੱਛਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਸ ਦਾ ਜਵਾਬ ਕਦੇ ਵੀ ਕੋਈ ਨਹੀਂ ਆਇਆ, ਕਿਉਂਕਿ ਉਸ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਹੁਣ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਵਰਗੇ ਬਣ ਗਏ ਸਨ, ਜੋ ਝੁਕਣਾ ਸਿਖਾਉਂਦੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਨ, ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਗਰਦਨ ਵਿਚ ਤਾਂ ਮਨਦੀਪ ਸਿੰਘ ਜੋਸਨ ਨਾਲੋਂ ਵੀ ਵੱਡਾ ਸਖ਼ਤ ਕਿੱਲਾ ਅੜਿਆ ਹੋਇਆ ਸੀ, ਉਹ ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ
 |
| ਪ੍ਰਧਾਨ ਰਵੇਲ ਸਿੰਘ ਭਿੰਡਰ ਨੂੰ ਕਾਰਨ ਦੱਸੋ ਨੋਟਿਸ |
ਨੂੰ ਕਿਵੇਂ ਝੁਕਣਾ ਸਿਖਾ ਸਕਦੇ ਸਨ, ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਇਹ ਲੜਾਈ ਜਗ ਬਾਣੀ ਪੰਜਾਬ ਕੇਸਰੀ ਦੇ ਅੰਦਰਲੇ ਗਰੁੱਪਇੰਜ਼ਮ ਵਿਚ ਬਣਦੀ ਹੋਈ ਨਜ਼ਰ ਆਉਣ ਲੱਗੀ ਸੀ। ਇੱਥੋਂ ਹੀ ਲੜਾਈ ਜੰਗੀ ਪੱਧਰ ਤੇ ਇਕ ਦੂਜੇ ਗਰੁੱਪ ਨੂੰ ਖ਼ਤਮ ਕਰਨ ਲਈ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋਈ..ਜਿੱਥੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਰੰਬਾਨੀ ਦੀਆਂ ਸਾਜ਼ਿਸ਼ਾਂ ਨੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਨੂੰ ਇਕ ਦੂਜੇ ਦੇ ਵਿਰੋਧ ਵਿਚ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਖੜ੍ਹਾ ਕੀਤਾ ਕਿ ਸਿਰਫ਼ ਸੰਸਥਾਗਤ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਮਨਾਂ ਵਿਚ ਵੀ ਦੋ ਫਾੜ ਪੈ ਗਈ...ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਦੇ ਨਿੱਜੀ ਤੌਰ ਤੇ ਪਰਿਵਾਰਕ ਤੌਰ ਤੇ ਵੀ ਨੁਕਸਾਨ ਕਰਨ ਦਾ ਚਾਲ ਚਲਣ ਚੱਲਿਆ...
ਬਾਕੀ ਅਗਲੇ ਭਾਗ ਵਿਚ.. ਪੜ੍ਹਦੇ ਰਹਿਣਾ.. ਅੱਗੇ ਪਟਿਆਲਾ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰਾਂ ਵਿਚ ਕਾਫ਼ੀ ਕੁਝ ਵਾਪਰਿਆ..
ਨੋਟ : ਹੋ ਸਕਦਾ ਹੈ ਕਿ ਪੱਤਰਕਾਰੀ ਦਾ ਇਤਿਹਾਸ ਲਿਖਣ ਲੱਗਿਆਂ ਕਿਤੇ ਕੋਈ ਸੂਚਨਾ ਜਾਂ ਘਟਨਾ ਗ਼ਲਤ ਲਿਖ ਦਿੱਤੀ ਹੋਵੇ, ਸ਼ਾਇਦ ਜਿਸ ਦੀ ਸੂਚਨਾ ਮੇਰੇ ਕੋਲ ਅਧੂਰੀ ਹੋਵੇ, ਕਿਸੇ ਕੋਲ ਹੋਰ ਜਾਣਕਾਰੀ ਹੋਵੇ ਜਾਂ ਫਿਰ ਸਹੀ ਘਟਨਾ ਦਾ ਵੇਰਵਾ ਹੋਵੇ ਤਾਂ ਕਿਰਪਾ ਕਰਕੇ ਬਲਾਗ ਦੇ ਹੇਠਾਂ ਟਿੱਪਣੀ ਕਰ ਸਕਦਾ ਹੈ, ਜਾਂ ਮੇਰੇ ਹੇਠਾਂ ਦਿੱਤੇ ਮੋਬਾਇਲ ਨੰਬਰ ਤੇ ਫ਼ੋਨ ਕਰਕੇ ਦੱਸ ਸਕਦਾ ਹੈ। ਬਲਾਗ ਵਿਚ ਸੋਧ ਕੀਤੀ ਜਾਵੇਗੀ, ਕੋਈ ਵੀ ਗੱਲ ਆਖ਼ਰੀ ਸੱਚ ਨਹੀਂ ਹੁੰਦੀ। ਇਤਿਹਾਸਕ ਘਟਨਾਵਾਂ ਵਿਚ ਕੁਝ ਮਿੱਤਰਾਂ ਦੋਸਤਾਂ ਨੂੰ ਗ਼ੁੱਸਾ ਵੀ ਆ ਸਕਦਾ ਹੈ ਮੈਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਤੋਂ ਮਾਫ਼ੀ ਮੰਗਦਾ ਹਾਂ...
ਮੇਰਾ ਮੋਬਾਇਲ ਨੰਬਰ : 8146001100
